27 Jun 2020
As Covid-19 accelerated digital transformation, the digital world definitely plays a significant role in the daily lives of the people. Online world has become the new normal for all of us, evidently through online shopping, online food delivery, telework, teleconference or even online education. However, not everyone has access to the digital world, not everyone is ready for this transition, and many are vulnerable from missing this train.

In the recent RoLD Virtual Forum : Living with COVID-19 on “How to Empower Digital Citizenship in COVID-19 Era”, hosted by the Thailand Institute of Justice (TIJ), Prof. Dr. Kittipong Kittayarak, Executive Director, TIJ, gave examples of many citizens who do not have access to the digital world by referring to internet penetration statistics from the International Telecommunication Union. The statistics show that developed countries have 87 percent of household that can access the internet, while in developing countries is 47 percent and least developed countries is 19 percent. In Thailand, the figure is 68 percent, which is higher than the global average of household that can access the internet which is 55 percent.

However, the numbers do not indicate of the quality of the internet access that generate real benefits, for example, in Australia, children from the age of 5-14 years old still face challenges accessing education through the internet due to lack of conducive environment for learning, lack of suitable devices and lack of proper internet speed. It is worth deliberating how COVID-19 has accelerated the digital transformation and how we can systematically develop digital citizen by leaving no one behind. In education context, 25 percent of Thai students in universities are from households with average annual income of no more than 200,000 Baht; which means they are in urgent need of skills development to prevent unemployment.

Digital Economy and Society Minister Buddhipongse Punnakanta agrees that COVID-19 is a catalyst that has driven exponential increase of digital technology uses for people’s daily lives. Citizen group who has never thought of using these technologies are inevitably forced to adapt and learn to use technologies in a short period of time to shift to teleworking. On a positive note, the situation enabled this citizen group to embrace the digital world.

Mr. Buddhipongse revealed Thailand’s digital technology usage which accounts for 93.39 million mobile devices, daily average internet use is 9 hours per day, with 108 percent mobile broadband subscription penetration, mobile device access capability is as high as 187 percent, which means 1 person owns almost 2 devices on average and 69 percent of the population access online market.

Despite the statistics, the Digital Economy and Society Minister admits that many people still do not have access to these technologies, even those who reside in Bangkok Metropolitan. Even though the networks are well connected and developing towards 5G technology, 20-30 percent of the citizens in densely populated communities are unable to engage in online activities due to poverty, posing challenge in accessing suitable devices. During the Covid-19 outbreak, people experienced income losses, retrenchments, salary reduction or extensive decline of income. Particularly amongst taxi drivers or motorcycle taxi drivers, they unknowingly became a vulnerable group in the digital world. Considering these challenges, the government is planning to recruit “digital volunteers” as a tool to conduct survey and connect data between the government and the communities.
“Digital volunteers are citizens in the communities who work in connected networks to conduct survey on technological needs between communities and government entities, so the government can offer targeted solutions. Some locations may have existing network infrastructure, but it has not been exploited to its full potential due to lack of devices, state of poverty or lack of skills. The first batch digital volunteers will consist of 72,000 citizens, which is equivalent to the number of villages in Thailand.”
During the telework period in the past 1-2 months, the Ministry of Digital Economy and Society offered government officials and state enterprise employees to register for telework with internet fee support from the government. Over 700 thousand government officials registered for this scheme. The Minister stated that this scheme will enable the officials to embrace the digital world and also enhance the e-Government platform or optimization of big data in public affairs, which has long been requested by the public.

The Minister of Digital Economy and Society further revealed that the authority will take advantage of this period to establish big data from all the information from the back offices of all government entities under 5 strategic public affairs namely public health, labour, tourism, agriculture and finance & banking. For example, in public health, patients’ information nationwide can be consolidated into a single database, where the information can be shared to any public and private hospitals to provide best medical treatment and also this may lead to enhanced healthcare reimbursements system as well.

“The Internet is not a luxury, it is a necessity” Key variable towards a full-fledged digital country.

Former President of the United States, Mr. Barak Obama once said that “The internet is not a luxury, it is a necessity.” Ms. Supinya Klangnarong, former Commissioner of The Office of The National Broadcasting and Telecommunication Commissions (NBTC) and co-founder of Cofact Thailand & Digital Thinkers Forum cited this quote and reiterated that in order for the people to complete the transformation to true digital citizens, the government has to focus on access to the internet. Despite the increased statistics of mobile devices use in Thailand in the past years, challenges in online learning still persists. She gave an example that 75 percent of internet users on mobile devices still use prepaid subscription plan, which is not ideal to online learning or telework, therefore the authority and NBTC will need to address this challenge immediately.

Ms. Supinya emphasized that to order to complete the transformation towards digital citizen, the key factor is creating trust amongst the citizen towards the system, it is important that the government operates under the rule of law and encourage people’s participation by having open data and transparent legislation, as well as enabling stakeholders engagement. An example of successful country is “Estonia”, where people truly trust the system provided by the government based on a principle of integrity. In Estonia, data is collected one time by a designated entity, where information is systematically utilized with assurance that if there is a use of personal information without consent, the citizens can challenge the system. Estonia has become a model for countries in the European Union, an exemplar of how human rights, privacy, and digital transformation can co-exist in harmony.

“Covid-19 marks an online education milestone for Thailand”
Feedback from online education in many locations revealed many challenges such as access to the internet, access to the appropriate tools and insufficient technology skills. Prof. Dr. Suchatchavee Suwansawat, Rector of King Mongkut’s Institute of Technology Ladkrabang stated that online learning has long existed in foreign countries. In Thailand, before Covid-19 pandemic, many universities are well equipped with high-speed internet and online learning platform, which of many are free of charge. However, online learning in Thailand was unsuccessful due to tension amongst educators who are not ready to transition from classroom-based learning to online, because the traditional learning method is a comfort zone for educators.

During to Covid-19 outbreak, the Council of University Presidents of Thailand came to a resolution to suspend school from mid-March 2020 and announced that all teachings will be completely relocated to online learning, therefore transition to online learning happened over night. Figure from Microsoft showed that before Covid-19 outbreak, there were approximately 10,000 online learning users, but subsequently after the outbreak, numbers rose to hundreds of thousand, therefore “Covid-19 marks an online education milestone in Thailand”.
Prof. Dr. Suchatchavee admits that disparity still exists in online learning because various institutions may not be at the same pace in terms of readiness. Many professors or teachers were not prepared so assistance was provided by gathering those in need of support and experts from the faculty together. Moreover, most students are still using the internet through a prepaid subscription plan, which is not ideal for online learning. These issues need to be urgently addressed, hence, the situation of the Covid-19 has both its advantage and limitations.
The obvious “advantage” is, this situation tremendously narrowed down the gap of online learning between Thailand and developed countries. The exponential increase of online learning in Thailand is a result of the Covid-19 outbreak. Furthermore, the pandemic had thrusted the citizens of Thailand towards digital transformation through telework or teleconference, which exhibits such quick development of Thai people’s digital skill and proficiency.
However, Prof. Dr. Suchatchavee does not agree with the “limitation” that has been an ongoing argument on how online learning is only suitable for graduate students and will not yield good result in pre-school students. He sees that pre-school children can focus with online learning with the presence of parents; therefore, age suitability is not the main issue.
In Prof.Dr. Suchatchavee’s opinion, the concerning issue is how the online education causes “educator” a vulnerable occupation. Teachers will fall into comparative trap, where winner takes all. Children all over the world will seek to learn from the best teacher online, the best teacher will educate billions of students and only competitive platforms will survive and win. Thai education will need to prepare for this battle.
The key question is how we can prepare our children to thrive in the future. The world is in transition from Globalization to Localization, a country should establish its complete ecosystem by establishing conducive environment. The law should enable citizens to fully trust local platforms designed by the government. Stringent penalty and liability shall be imposed for any breach of privacy by any government official. Issue of access to technology should be addressed, particularly prepaid subscription plans which are not suitable for online activities. Investment should be place into human resources from fundamental levels starting from pre-school children in education technology, so Thailand can be competitive in the global context. It is vital in instill nationalism so Thai citizens believe we can be competitive.

“Learning journey” pathway for Thai people towards becoming Digital citizen
“A lesson learned journey starts from individual and Thailand education system towards establishing high performance team.”

Mr. Charun Ngamwirotcharoen, Chief Data Scientist of Sertis Co.Ltd., replied to the question on Thailand’s pathway to catch the train of technological development from Covid-19 situation as the main catalyst.
“A good example can be learned from American football sport. This is a sport that requires planning from the stage of recruiting athletes to game strategies for continuously changing environment. Professional football teams normally plan their game strategies and training for various unprecedented situations. In the recent Super Bowl, Kansas City Chief’s points were far behind the opposing side in the third quarter of the game, so they decided to use new tactics, so they finally made a comeback to win the game.”
Mr. Charun also gave other examples on training and adapting tactics to address challenges derived from the principles of organization and business management.

Organization that will succeed in digital transformation during Covid-19 pandemic will need characteristics of a high-performance team. Employees are well aware of their roles and responsibilities, creating collaborative network in making collective decisions, and working towards a common goal, which is on the contrary to organization that focus on command and control by a solo competent leader.

Other aspects that each organization should emphasize is to focus on the best performance through policy and guideline on how organizations can be resilient after facing challenges by empowering small teams and encourage information sharing.

For organizations to grow and sustainably development, keywords like “resilience” or “flexibility” often appear in business organization journals because it is important for organizations to be able to get back on their feet quickly after a crisis.

Mr. Charun pointed out that organizations these days shall have resilience thinking, which was derived from the concepts of an ecosystem, which are adaptable, systematic, and integrative. He made an analogy to bushfires which can easily spread but if the forest is dense enough, burning will be less severe.
“Therefore, it is important to recognize the totality of the system and identifying key variables. For example, during Covid-19 pandemic, activities like washing hands and wearing masks, can have impact on the transmission of the virus.”
Prof. Dr. Kittipong concluded that this seminar shaded some light on the opportunities that arose during the Covid-19 pandemic in Thailand. Thai citizens were able to familiarize themselves with the digital world. However, there are still limitations on access to the internet, access to suitable devices and lack of skills, which all caused challenges to online learning. Other uses of technology on platforms developed especially for disadvantage groups also face challenges because users still have problems with access due to lack of knowledge, skills, and adaptability of business, so competence development is an urgent issue.

Covid-19 exposed the fact that for Thailand to thrive in the digital world, the country should focus on its digital strategy, particularly the concept of “Technology by Design”. Thailand should strive to be leaders in various types of technologies by designing technologies in balance with the monitoring system. As citizens are able to participate in investigating the public services, they can be confident in the transparency of the system, they can trust the system, and eventually facilitating cooperation in the transition to the digital world by leaving no one behind.

ดาวน์โหลดเอกสารเพิ่มเติม และที่มา

https://www.tijthailand.org/highlight/detail/empower-digital-citizenship

ตั้งแต่การสั่งของออนไลน์ สั่งอาหารออนไลน์ ทำงานที่บ้าน ประชุมทางไกล แม้แต่การเรียนการสอนก็นำระบบออนไลน์มาใช้อย่างจริงจัง แต่ไม่ใช่ทุกคนที่เข้าถึงโลกดิจิทัล ไม่ใช่ทุกคนที่พร้อมเปลี่ยนผ่าน ยังมีผู้คนจำนวนมากที่กำลังจะตกรถไฟขบวนนี้

ในการประชุมทางไกล RoLD Virtual Forum : Living with COVID-19 ตอน “How to Empower Digital Citizenship in COVID-19 Era” ศาสตราจารย์พิเศษ ดร.กิตติพงษ์ กิตยารักษ์ ผู้อำนวยการสถาบันเพื่อการยุติธรรมแห่งประเทศไทย (TIJ) ยกตัวอย่างที่ทำให้เห็นว่า ยังมีคนจำนวนมากเข้าไม่ถึงโลกดิจิทัล

โดยอ้างอิงสถิติการเข้าถึงอินเทอร์เน็ต ของสหภาพโทรคมนาคมระหว่างประเทศ (International Telecommunication Union) ที่ระบุว่า ในประเทศพัฒนาแล้ว มีครัวเรือนที่เข้าถึงอินเทอร์เน็ต 87 % ในประเทศกำลังพัฒนา เข้าถึง 47 % และในประเทศพัฒนาน้อย มีครัวเรือนที่เข้าถึงอินเทอร์เน็ตเพียง 19 % โดยประเทศไทย มีสถิติอยู่ที่ 68 % ซึ่งยังดีกว่าค่าเฉลี่ยของทั้งโลกที่มีสถิติการเข้าถึงอินเทอร์เน็ตของครัวเรือน 55 %

แต่ตัวเลขนี้ยังไม่ได้ระบุถึงคุณภาพในการเข้าถึง เพื่อใช้ประโยชน์อย่างแท้จริง เช่น ประเทศออสเตรเลีย ที่เป็นประเทศพัฒนาแล้ว กลับพบว่า เยาวชนอายุ 5-14 ปี ยังมีปัญหาในการเข้าถึงการศึกษาผ่านอินเทอร์เน็ต เพราะยังขาดความพร้อมทั้งบรรยากาศการเรียน เครื่องมือ รวมถึงความเร็วของอินเทอร์เน็ต ทำให้ต้องกลับมาขบคิดร่วมกันว่า การที่ COVID-19 นำพาโลกดิจิทัลมาถึงเร็วขึ้น จะต้องมีกระบวนการร่วมกันในการพัฒนาพลเมืองดิจิทัลอย่างเป็นระบบได้อย่างไร โดยไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง

ทั้งในเรื่องของการศึกษาที่มีข้อมูลว่า 25 % ของนักศึกษาไทยในมหาวิทยาลัย อยู่ในครัวเรือนที่มีรายได้เฉลี่ยปีละไม่ถึง 2 แสนบาท และมีคอมพิวเตอร์ในครัวเรือนกลุ่มนี้ไม่ถึง 3 % รวมทั้งในภาคแรงงาน ที่มีหลายอาชีพกำลังจะถูกแทนที่ด้วยเทคโนโลยี หมายความว่าจะต้องมีการพัฒนาศักยภาพแรงงานกันอย่างเร่งด่วนเพื่อไม่ให้ตกงาน

COVID-19 เร่งชีวิตเปลี่ยน โลกดิจิทัลมาเร็วขึ้น

นายพุทธิพงษ์ ปุณณกันต์ รมว.ดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม เห็นตรงกันว่า COVID-19 เข้ามาเป็นตัวเร่งให้ต้องนำเทคโนโลยีดิจิทัลมาใช้ในชีวิตประจำวันมากขึ้นอย่างรวดเร็ว และทำให้ประชาชนกลุ่มที่ไม่เคยคิดจะใช้เทคโนโลยีเหล่านี้ จำเป็นต้องเรียนรู้และใช้ให้ได้ภายในเวลาอันสั้นตั้งแต่การเปลี่ยนไปทำงานที่บ้าน ซึ่งถ้ามองในแง่ดี ก็จะพบว่า ทำให้ประชาชนกลุ่มนี้เปิดใจในการเข้าสู่โลกดิจิทัล

นายพุทธิพงษ์ แสดงให้เห็นข้อมูลการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลของประเทศไทย คือ มีการใช้โทรศัพท์มือถือ 93.39 ล้านเครื่อง ใช้อินเทอร์เน็ตเฉลี่ย 9 ชั่วโมงต่อวัน เข้าถึง Mobile Broadband Subscription 108 % ศักยภาพในการเข้าถึงโทรศัพท์มือถือ สูงถึง 187 % ซึ่งหมายความว่า ค่าเฉลี่ย 1 คนมีโทรศัพท์มือเกือบ 2 เครื่อง และมีประชากร 69 % เข้าถึงการค้าขายทางออนไลน์

แต่แม้ตัวเลขจะเป็นเช่นนั้น รมว.ดิจิทัลฯ ยอมรับว่า ยังมีคนจำนวนมากที่เข้าไม่ถึงเทคโนโลยีดิจิทัลเหล่านี้ แม้แต่ในกรุงเทพมหานคร ที่มีโครงข่ายครอบคลุมทุกพื้นที่ กำลังจะเข้าสู่เทคโนโลยี 5G ก็ยังพบประชาชน 20-30 % ในชุมชนแออัดต่างๆ ไม่สามารถทำกิจกรรมต่างๆ ทางออนไลน์ได้ เพราะมีฐานะยากจน ไม่สามารถซื้ออุปกรณ์เหล่านี้ได้

และยิ่งในช่วงการระบาดของ COVID-19 ก็มีคนที่ขาดรายได้มากขึ้น ตกงาน ถูกลดเงินเดือน หรือรายได้จากอาชีพที่ทำอยู่ลดลงไปมาก เช่น คนขับแท็กซี่ รถจักรยานยนต์รับจ้าง คนกลุ่มนี้กลายเป็นกลุ่มเปราะบางต่อโลกดิจิทัลโดยไม่รู้ตัว เมื่อพบปัญหาเช่นนี้ รัฐบาลจึงกำลังสร้าง “อาสาสมัครดิจิทัล” เป็นเครื่องมือลงไปสำรวจเชื่อมโยงข้อมูลระหว่างรัฐบาลกับชุมชน

“อาสาสมัครดิจิทัล” ชี้จุดบอดโครงข่ายดิจิทัล

อาสาสมัครดิจิทัลเป็นคนในชุมชน ทำงานเป็นเครือข่ายเชื่อมโยงข้อมูลความต้องการด้านเทคโนโลยีระหว่างชุมชนกับรัฐบาล เพื่อให้รัฐบาลสามารถเข้าไปแก้ปัญหาได้ตรงจุด เพราะในบางพื้นที่อาจมีโครงสร้างพื้นฐาน มีโครงข่ายสัญญาณครบแล้ว แต่กลับใช้ประโยชน์ไม่ได้ เพราะขาดอุปกรณ์ ยากจน หรือขาดทักษะ โดยตั้งเป้าให้มีอาสาสมัครดิจิทัลชุดแรกประมาณ 72,000 คน เท่ากับจำนวนหมู่บ้านในประเทศไทย

ในช่วงการทำงานที่บ้าน 1-2 เดือนที่ผ่านมา กระทรวงดิจิทัลฯ ยังให้ข้าราชการและรัฐวิสาหกิจทุกหน่วยงาน ลงทะเบียนใช้สิทธิทำงานที่บ้านโดยรัฐบาลช่วยค่าอินเทอร์เน็ต ซึ่งมีข้าราชการกว่า 7 แสนคนใช้สิทธินี้

นายพุทธิพงษ์ระบุว่า นโยบายนี้ จะทำให้ข้าราชการจำนวนมากเปิดใจในการเข้าสู่โลกดิจิทัล และจะช่วยทำให้ระบบ e – Government หรือ การนำ Big Data มาใช้งานในหน่วยงานของรัฐซึ่งถูกเรียกร้องกันมานานเกิดขึ้นได้จริง

รมว.ดิจิทัลฯ เปิดเผยว่า จะใช้โอกาสนี้สร้าง Big Data นำข้อมูลหลังบ้านของหน่วยงานราชการทั้งหมดมาใช้ โดยมี 5 ยุทธศาสตร์ คือ ยุทธศาสตร์ด้านสาธารณสุข แรงงาน การท่องเที่ยว การเกษตร และการเงินการธนาคาร เช่น ด้านสาธารณสุข จะทำให้ข้อมูลประวัติคนไข้ทั้งประเทศมาอยู่ในฐานข้อมูลเดียว กลายเป็นข้อมูลของคนไข้ ไม่ใช่ของโรงพยาบาล และสามารถใช้ข้อมูลนี้ที่โรงพยาบาลไหนก็ได้ เพื่อให้แพทย์ทำการรักษาได้ดีที่สุด ทั้งโรงพยาบาลของรัฐและเอกชน และอาจพัฒนาไปถึงการเบิกจ่ายค่ารักษาต่างๆ ได้ด้วย

““การเข้าถึงอินเทอร์เน็ต คือ สิทธิทางสังคม” ตัวแปรสำคัญในการไปสู่ Digital Country เต็มรูปแบบ”

“The Internet is not a luxury, it is a necessity” คำกล่าวของอดีตประธานาธิบดีสหรัฐฯ บารัค โอบามา บอกว่า “การเข้าถึงอินเทอร์เน็ตไม่ใช่ความหรูหรา ฟุ่มเฟือย แต่มันคือความจำเป็นขั้นพื้นฐาน” คือข้อความที่ น.ส.สุภิญญา กลางณรงค์ อดีต กสทช. และ ผู้ร่วมก่อตั้ง Cofact Thailand & Digital Thinkers Forum ให้เห็นว่า การจะเปลี่ยนผ่านประชาชนเข้าสู่การเป็นพลเมืองดิจิทัลได้จริง ภาครัฐจะต้องให้ความสำคัญกับการเข้าถึงอินเทอร์เน็ต

แม้ประเทศไทยจะมีสถิติการใช้โทรศัพท์มือถือมากขึ้น ในรอบหลายปีที่ผ่านมา แต่กลับยังมีอุปสรรคในการเรียนออนไลน์ โดยยกตัวอย่างว่า 75 % ของคนที่ใช้อินเทอร์เน็ตในโทรศัพท์มือถือ ยังใช้ด้วยระบบเติมเงิน ซึ่งไม่เอื้อต่อการเรียนหรือทำงานออนไลน์ได้จริง ซึ่งภาครัฐ และ กสทช. ต้องเร่งดำเนินการ

จะให้เป็น “พลเมืองดิจิทัล” รัฐต้องเปิดเผย โปร่งใส

น.ส.สุภิญญากล่าวว่า การจะก้าวสู่ความเป็นพลเมืองดิจิทัลเต็มรูปแบบ มีปัจจัยสำคัญ คือการทำให้ประชาชนเชื่อใจในระบบต่างๆ ของรัฐ โดยรัฐต้องใช้หลักนิติธรรม สร้างกระบวนการมีส่วนร่วมของประชาชน เปิดเผยข้อมูล (Open Data) และกฎหมาย เปิดเผย โปร่งใส และรับฟังความคิดเห็นที่หลายหลายจากสังคม

ยกตัวอย่างประเทศที่ประสบความสำเร็จมาก คือ เอสโตเนีย ซึ่งประชาชนเชื่อใจระบบของรัฐ ด้วยหลักการที่ชัดเจนตรงไปตรงมา เช่น การเก็บข้อมูลครั้งเดียว มีหน่วยงานที่รับผิดชอบชัดเจน ใช้ข้อมูลอย่างเป็นระบบ มีหลักประกันว่าถ้าข้อมูลถูกแอบนำไปใช้ โดยไม่ได้รับความยินยอมจะสามารถโต้แย้งได้ จึงทำให้เอสโตเนียกลายเป็นต้นแบบของสหภาพยุโรป และพิสูจน์ให้เห็นว่า สิทธิมนุษยชน การเปิดเผยข้อมูล และ Digital transformation สามารถไปด้วยกันได้

“COVID-19 เป็นการวางศิลาฤกษ์ของการศึกษาออนไลน์ในประเทศไทย”

ประเด็นการเรียนออนไลน์ ที่ถูกสะท้อนจากหลายพื้นที่ว่า ยังมีปัญหาต่างๆ ทั้งการเข้าถึงอินเทอร์เน็ต การเข้าถึงอุปกรณ์ และทักษะการใช้เทคโนโลยีที่ยังไม่เพียงพอ ศ.ดร.สุชัชวีร์ สุวรรณสวัสดิ์ อธิการบดี มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง บอกว่า การเรียนการสอนออนไลน์สำหรับต่างประเทศ เกิดขึ้นมานานแล้ว

บุคลากรในไทยไม่เปิดใจเรียน-สอนออนไลน์

ส่วนประเทศไทยก่อนยุค COVID-19 หลายมหาวิทยาลัยมีความพร้อม มีระบบอินเทอร์เน็ตที่รวดเร็ว มีแพลตฟอร์มในการเรียนออนไลน์ที่ค่อนข้างสมบูรณ์ และหลายแพลตฟอร์มมีโอกาสแชร์กันเรียนฟรี แต่ปัญหาที่การเรียนออนไลน์อย่างเต็มรูปแบบไม่เกิดขึ้นในประเทศไทย เพราะบุคลากรยังไม่เปิดใจ ยังไม่พร้อมจะปรับเปลี่ยนจากการสอนอยู่ในห้องเรียน เพราะคิดว่าการเรียนในรูปแบบเดิมเป็นพื้นที่ปลอดภัยของผู้สอน

เมื่อ COVID-19 ระบาด ที่ประชุมอธิการบดีแห่งประเทศไทย มีมติประกาศหยุดการเรียนการสอนตั้งแต่กลางเดือนมีนาคม 2563 และประกาศให้ปรับไปใช้การเรียนการสอนออนไลน์เต็มรูปแบบ จึงสามารถเกิดการเรียนการสอนออนไลน์ขึ้นได้ในชั่วเวลาเพียงข้ามคืน

โดยมีข้อมูลจากบริษัท Microsoft พบว่า ก่อน COVID-19 ระบาด มีผู้ใช้ระบบการเรียนออนไลน์ในประเทศไทยประมาณ 10,000 คน แต่หลังจากนั้นมีจำนวนการสอนออนไลน์ทั่วประเทศหลายแสนคน ดังนั้น “โควิด-19 จึงถือเป็นการวางศิลาฤกษ์ของการศึกษาออนไลน์ในประเทศไทย”

ศ.ดร.สุชัชวีร์ ยอมรับว่า การเรียนการสอนออนไลน์ ยังมีปัญหาความเหลื่อมล้ำ เพราะแต่ละมหาวิทยาลัยมีความพร้อมไม่เท่ากัน อาจารย์หลายคนก็ยังไม่พร้อม จนต้องแก้ไขด้วยการทำให้อาจารย์ที่มีความพร้อมเข้ามาช่วยเหลือผ่านกลไกการรวมตัวกัน และเห็นด้วยว่า นักศึกษาส่วนใหญ่ยังใช้อินเทอร์เน็ตผ่านระบบเติมเงินจากโทรศัพท์ ซึ่งไม่สะดวกกับการเรียนออนไลน์ และต้องเร่งแก้ไข ดังนั้นจึงมีทั้ง ข้อดี และ ข้อจำกัด

COVID-19 บีบให้เร่งรัดเปิดสอนออนไลน์

“ข้อดี” ที่เห็นได้ชัด คือ สถานการณ์บังคับนี้ ทำให้ช่องว่างในการเรียนออนไลน์ระหว่างประเทศไทยกับประเทศพัฒนาแล้วถูกบีบให้แคบลงอย่างมาก เพราะการระบาดของ COVID-19 ทำให้อัตราการเรียนการสอนออนไลน์ของไทย ขยับขึ้นไปในระดับสูงมาก และยังเป็นการผลักพลเมืองทั้งประเทศ ให้เข้าสู่โลกดิจิทัลผ่านการทำงานที่บ้าน การประชุมทางไกล สะท้อนว่าความรู้ความเข้าใจด้านดิจิทัลของพลเมืองไทย ก้าวไปรวดเร็วมาก

ส่วน “ข้อจำกัด” ที่หลายคนเห็นว่า การเรียนออนไลน์ใช้ได้กับเด็กในระดับมหาวิทยาลัยเท่านั้น และไม่ได้ผลในระดับอนุบาล ศ.ดร.สุชัชวีร์ ไม่เห็นด้วย โดยมองว่า เด็กอนุบาลสามารถมีสมาธิกับสื่อออนไลน์ได้ แต่ผู้ปกครองต้องอยู่ด้วย ดังนั้นประเด็นเรื่องความพร้อมของเด็กคงไม่ใช่ประเด็นหลัก

ปัญหาที่ ศ.ดร.สุชชัชวีร์ ให้ความสนใจมากกว่า คือ การเรียนออนไลน์ จะทำให้ “ครู” กลายเป็นอาชีพที่เปราะบาง เพราะจะถูกเปรียบเทียบกับอาจารย์จากที่อื่น และสิ่งที่จะตามมา คือ เกิดลัทธิ Winner take all คือ เด็กทั้งโลกจะเรียนกับครูคนเดียวที่สอนเก่งที่สุด

“คนสอนที่เก่งที่สุดในโลกจะเป็นครูให้กับคนนับพันล้านคน จึงเป็นโลกที่เจ้าของแพลตฟอร์มต่างๆ จะเป็นผู้ชนะ ดังนั้น การศึกษาไทยจะต้องเตรียมการต่อสู้กับสิ่งนี้”

เตรียมพร้อมลูกหลาน รับมือโลกเปลี่ยน

ดังนั้นควรตั้งคำถามว่า เราสามารถเตรียมลูกหลานของเราให้สามารถรับมือกับอนาคตอย่างไร เพราะโลกจะเปลี่ยนจากยุค Globalization เป็น Localization ซึ่งต้องทำทุกอย่างให้ครบวงจรในประเทศตัวเอง

โดยต้องสร้างสิ่งแวดล้อมที่เหมาะสม ทั้งในแง่กฎหมายที่ทำให้ประชาชนไว้ใจที่จะใช้แพลตฟอร์มของไทย ที่ออกแบบโดยรัฐ เช่น การกำหนดบทลงโทษที่รุนแรง หากเจ้าหน้าที่รัฐละเมิดข้อมูลส่วนบุคคล รวมทั้งต้องแก้ปัญหาการเข้าถึงเทคโนโลยีด้วย โดยเฉพาะการใช้ระบบเติมเงิน ซึ่งไม่สอดคล้องกับการทำกิจกรรมออนไลน์ต่างๆ

จากนั้นก็ต้องสร้างทรัพยากรมนุษย์ ด้วยการทุ่มงบประมาณและทรัพยากรลงไปสอนทางเทคโนโลยีในการศึกษาทุกระดับตั้งแต่ระดับอนุบาล เพื่อให้พร้อมต่อสู้กับประเทศอื่นๆ ได้ทันที และต้องสร้างความเป็นชาตินิยม ให้คนไทยเชื่อว่า มีความสามารถต่อสู้กับระดับโลกได้

“ร่วมขบวนเรียนรู้ไปด้วยกัน” แนวทางที่จะทำให้คนไทยปรับตัวสู่ Digital Citizen

“ต้องเริ่มจากตัวเราและระบบการศึกษาของไทย เป็น lesson learned journey และต้องสร้าง high performance team”

นายจรัล งามวิโรจน์เจริญ Chief Data Scientist บริษัท เซอร์ทิส จำกัด ตอบถามถึงแนวทางที่จะทำอย่างไรไม่ให้ประเทศไทยตกขบวนรถไฟสายเทคโนโลยี จากการเร่งของสถานการณ์ COVID-19

“ตัวอย่างที่เรียนรู้ได้ คือ การแข่งขันอเมริกันฟุตบอล ซึ่งเป็นกีฬาที่มีการวางแผน ตั้งแต่การจัดหานักกีฬา เป็นกีฬาที่อยู่ในบรรยากาศที่เปลี่ยนแปลงตลอดเวลา ดังนั้นเราจะเห็นว่า สิ่งที่ทีมอเมริกันฟุตบอลชั้นนำจะทำกันเสมอๆ คือ การวางแผนการเล่นและฝึกซ้อมแผนสำหรับเพื่อนำไปเล่นในสถานการณ์ที่ไม่ปกติหลากหลายรูปแบบ เช่นใน Super Bowl ครั้งล่าสุด ที่ทีม Kansas City Chief มีคะแนนตามหลังคู่แข่งอยู่มากในควอเตอร์ที่ 3 แต่ก็ใช้แผนการเล่นในสถานการณ์ไม่ปกติ ทำให้พลิกกลับมาชนะได้”

นายจรัล ยังยกตัวอย่างอีกหลายประการ ที่เกี่ยวกับการฝึกซ้อมและปรับเปลี่ยนกลยุทธ์เพื่อแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้น โดยนำแนวทางมาจากการบริหารจัดการองค์กรและธุรกิจ

ดังนั้น องค์กรที่จะเปลี่ยนแปลงเข้าสู่โลกดิจิทัล และประสบความสำเร็จในสถานการณ์ COVID-19 ต้องมีลักษณะเป็นทีมที่มีประสิทธิภาพสูง บุคลากรรู้หน้าที่และรับผิดชอบหน้าที่ของกันและกัน เกิดเครือข่ายความร่วมมือ ตัดสินใจและช่วยกันหาจุดร่วมในการทำงาน ซึ่งต่างจากองค์กรที่เน้นการสั่งและควบคุมโดยคนเก่งที่สุดเป็นผู้นำคนเดียว

ส่วนมิติอื่นๆ ที่องค์กรแต่ละแห่งควรจะให้ความสำคัญ คือ การเน้นประสิทธิผลสูงสุด มีการวางนโยบายหรือแนวทางล่วงหน้าว่าหากองค์กรล้มแล้วจะลุกอย่างไร รวมทั้งส่งเสริมการแบ่งปันแลกเปลี่ยนข้อมูลทั้งภายในทีมและระหว่างทีม เป็น small team empower และ share information

““ในจังหวะที่เราจะโต และทำให้โตอย่างยั่งยืน ในบทความที่เกี่ยวกับ business organization ต้องมีคำว่า “resilience” หรือ “ความยืดหยุ่น” ฟื้นฟูตัวเองให้กลับมาทำงานต่อได้อย่างรวดเร็ว””

นายจรัลระบุด้วยว่า องค์กรในยุคนี้จะต้องมี resilience thinking ซึ่งมีที่มาจากระบบนิเวศวิทยา คือ ปรับตัวได้ มีความเป็นระบบ บูรณาการได้ พร้อมยกตัวอย่างการเกิดไฟป่า ณ จุดหนึ่ง ไฟจะลามไปทั่ว แต่ถ้าป่ามีความหนาแน่นพอ การเผาไหม้ก็จะลดลง

“ในระบบที่เราดูแลอยู่ ต้องมองหาตัวแปร อย่างใน COVID อาจจะเป็นความถี่ ในการล้างมือ การใส่หน้ากาก ทำให้มีการเปลี่ยนแปลงของการติดเชื้อ”

ศาสตราจารย์พิเศษ ดร.กิตติพงษ์ สรุปว่า การประชุมครั้งนี้ช่วยให้เห็นโอกาสที่เกิดขึ้นจากวิกฤต COVID-19 ในประเทศไทย จากการที่ประชาชนได้ทำความคุ้นเคยกับโลกดิจิทัลมากขึ้น แต่ก็ยังมีข้อจำกัดเรื่องการเข้าถึงอินเทอร์เน็ต หลายกลุ่มยังไม่มีศักยภาพเข้าถึงอุปกรณ์ และยังขาดทักษะ ทำให้ยังมีปัญหาด้านการศึกษาออนไลน์ หรือแม้แต่ในการใช้งานอื่นๆที่มีแพลตฟอร์มถูกออกแบบมาสำหรับคนด้อยโอกาสโดยเฉพาะ แต่คนกลุ่มนี้ก็ยังเข้าไม่ถึง เพราะทั้งขาดทักษะ ขาดความรู้ ปรับรูปแบบธุรกิจไม่ทัน จึงต้องพัฒนาศักยภาพกันอย่างเร่งด่วน

ดังนั้น COVID-19 ทำให้เห็นว่า การที่ประเทศไทยจะไปได้ในโลกดิจิทัล ต้องให้ความสำคัญในเชิงยุทธศาสตร์ดิจิทัล โดยเฉพาะคำว่า “Technology by Design” ซึ่งมีความหมายว่า ประเทศไทยต้องคิดถึงการเป็นผู้นำเทคโนโลยีในด้านต่างๆ โดยออกแบบการใช้เทคโนโลยีให้สมดุลไปกับการสร้างระบบเพื่อตรวจสอบภาครัฐ เพราะเมื่อประชาชนตรวจสอบได้ มั่นใจว่าระบบมีความโปร่งใส จะทำให้ประชาชนเกิดความไว้วางใจ และให้ความร่วมมือในการเปลี่ยนผ่านไปสู่โลกดิจิทัลโดยไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง

ที่มา https://news.thaipbs.or.th/content/293221