สืบเนื่องจากการประชุม กสท. ครั้งที่ 10/2559 วันจันทร์ที่ 21 มีนาคม 2559 นางสาวสุภิญญา กลางณรงค์ ได้ตั้งข้อสังเกตและขอเปิดเผยความเห็นในการพิจารณาหลายวาระ ดังต่อไปนี้

วาระ 3.7 กรณีการตักเตือนและทำความเข้าใจเกี่ยวกับการนำเสนอรายการที่มีเนื้อหาไม่เหมาะสมของช่องรายการโทรทัศน์ภาคพื้นดินในระบบดิจิตอล ช่อง VOICE TV

วาระ 3.8 แผนการดำเนินงานประชาสัมพันธ์ก่อนยุติการรับส่งสัญญาณวิทยุโทรทัศน์ในระบบแอนะล็อกของสถานีโทรทัศน์ทีวีไทย องค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย ประจำปี 2559

วาระ 3.9 แนวทางการสนับสนุนประชาชนในการเปลี่ยนผ่านไปสู่การรับชมโทรทัศน์ภาคพื้นดินในระบบดิจิตอล และวาระ 3.10 รายงานผลการแจกคูปองเพื่อสนับสนุนการเปลี่ยนผ่านไปสู่ดิจิตอลทีวีและแนวทางแก้ไขปัญหาและอุปสรรค

วาระ 4.6 การอนุมัติผังรายการหลัก ประจำปี 2559 ของสถานีวิทยุกระจายเสียงสำนักพระราชวัง จำนวน 2 ความถี่

วาระ 4.18 ผลการประชุมกลุ่มย่อย (Focus Group) ต่อร่างแผนพัฒนากิจการกระจายเสียงและผลการศึกษาเกี่ยวกับการรับส่งสัญญาณวิทยุกระจายเสียงในระบบดิจิตอลของต่างประเทศ

วาระ 4.27 ผลการพิจารณา กรณี นายสรยุทธ สุทัศนะจินดา ผู้ดำเนินรายการของสถานีโทรทัศน์ไทยทีวีสีช่อง 3 ถูกศาลชั้นต้นพิพากษาจำคุก 13 ปี 4 เดือน (คดีอาญา)

วาระ 4.28 เรื่องร้องเรียน กรณีการออกอากาศของช่องรายการ PEACE TV มีเนื้อหาไม่เหมาะสม

Download (Comment-NBC-10-59.pdf,PDF, Unknown)

มีเดียมอนิเตอร์สำรวจทีวีดิจิตอลช่องข่าวสารและสาระพบส่วนใหญ่เป็นไปตามเกณฑ์เฉพาะไพรม์ไทม์ 18.00-22.00 น. มีสถานีที่ยึดทั้งเกณฑ์สัดส่วนเวลาในภาพรวม และในช่วงไพร์ม แต่มี 1 ช่องที่ไม่เข้าเกณฑ์ใดเลย

ตามประกาศของ กสทช.^[1] ทีวีดิจิตอล “หมวดหมู่ข่าวสารและสาระ”  ต้องมีรายการที่เป็นข่าวสาร หรือ สาระที่เป็นประโยชน์ต่อสาธารณะ ในสัดส่วนไม่น้อยกว่าร้อยละ 50 ต้องมีการกระจายเวลาที่เหมาะสมในการนำเสนอรายการข่าวสาร หรือ สาระ โดยเฉพาะในช่วงเวลาที่ผู้ชมส่วนใหญ่สามารถเข้าถึงได้ (ไพรม์ไทม์ 18.00-22.00 น.^[2]) ไม่น้อยกว่าร้อยละห้าสิบ หรือตามที่คณะกรรมการกำหนด  นอกจากนี้ กสทช. ยังให้ผู้รับใบอนุญาตประเภทบริการธุรกิจที่มีสัดส่วนรายการข่าวสาร หรือ สาระที่เป็นประโยชน์ต่อสาธารณะตลอดทั้งปีเกินกว่าร้อยละ 50 แต่ไม่เกินร้อยละ 90 สามารถขอลดหย่อนค่าธรรมเนียมใบอนุญาตรายปีในอัตราร้อยละ 15 ของค่าธรรมเนียมใบอนุญาตรายปีที่พึงชำระ หรือ ถ้ามีสัดส่วนรายการที่เป็นข่าวสาร หรือ สาระที่เป็นประโยชน์ต่อสาธารณะตลอดทั้งปี เกินกว่าร้อยละ 90  สามารถขอลดหย่อนค่าธรรมเนียมใบอนุญาตรายปี ในอัตราร้อยละ 50 ของค่าธรรมเนียมใบอนุญาตรายปีที่พึงชำระ

การติดตามศึกษาวิเคราะห์สัดส่วนเนื้อหาที่ออกอากาศจริงของทีวีดิจิตอลหมวดหมู่ข่าวสารและสาระ ในช่วงวันที่ 22-28 สิงหาคม 2557 ตลอด 24 ชั่วโมง จึงเป็นเรื่องจำเป็น เพื่อสุ่มตรวจสอบการปฏิบัติตามเงื่อนไขในใบอนุญาต และ เพื่อนำเสนอผลการศึกษาให้ กสทช.พิจารณาใช้เป็นข้อมูลประกอบการกำกับดูแลการประกอบกิจการของทีวีดิจิตอล “หมวดหมู่ข่าวสารและสาระ”

แต่เงื่อนไขสำคัญในการศึกษาครั้งนี้ คือ กสทช.มิได้มีคำนิยามที่เป็นระบบชัดเจน คือมีเพียงการให้ความหมายของกลุ่มรายการข่าวสารและสาระ แต่ไม่มีในกลุ่มอื่นๆ ส่วนรูปแบบรายการ พบเพียงการจำแนกไว้ 16 รูปแบบ แต่ไม่พบคำอธิบายของแต่ละรูปแบบ มีเดียมอนิเตอร์จึงใช้คำนิยามที่พัฒนาจากเอกสารข้อมูลความรู้ และการรับฟังความเห็นจากเวทีนักวิชาชีพและนักวิชาการที่มีเดียมอนิเตอร์ จัดทำขึ้น เป็นกรอบอ้างอิง 

ผลการศึกษา พบว่า ส่วนใหญ่เป็นไปตามเกณฑ์ในช่วงเวลาที่ผู้ชมส่วนใหญ่สามารถเข้าถึงได้ (ไพรม์ไทม์ 18.00-22.00) แต่ก็มีสถานีที่ยึดทั้งเกณฑ์สัดส่วนเวลาในภาพรวม และในช่วงไพร์มไทม์  กล่าวคือ

1. ผลการวิเคราะห์สัดส่วนเวลาออกอากาศ กลุ่มข่าวสารและสาระในภาพรวม :ตามเกณฑ์ที่ กสทช.ที่กำหนดว่า “ต้องมีรายการที่เป็นข่าวสาร หรือ สาระที่เป็นประโยชน์ต่อสาธารณะในสัดส่วนไม่น้อยกว่าร้อยละ 50”

พบว่า ช่องที่ผ่านเกณฑ์ คือ  TNN 24 (ข่าว 82 สาระ 12) Nation Channel (ข่าว 67 สาระ 21)  Spring News (ข่าว 65  สาระ 12 ) ส่วนช่องที่ไม่เป็นไปตามเกณฑ์ คือ  New TV  (ข่าว 31 สาระ 49)   Voice TV (ข่าว 40 สาระ 21)  Bright TV (ข่าว 35 สาระ 4) และ ไทยทีวี (ข่าว 25 สาระ 6) ดังแผนภูมิ

2. ผลการวิเคราะห์สัดส่วนเวลาออกอากาศ กลุ่มข่าวสารและสาระในช่วงไพร์มไทม์

จากที่ กสทช. กำหนดว่า “…การนำเสนอรายการข่าวสาร หรือ สาระต้องมีการกระจายเวลาที่เหมาะสม โดยเฉพาะในช่วงเวลาที่ผู้ชมส่วนใหญ่สามารถเข้าถึงได้ (ไพรม์ไทม์ 18.00-22.00) ไม่น้อยกว่าร้อยละห้าสิบ หรือตามที่คณะกรรมการกำหนด”

ผลการศึกษา พบว่า ช่องที่นำเสนอตามเกณฑ์ข้างต้น คือ  TNN24 (ข่าว 77  สาระ 23)  Nation Channel (ข่าว 70  สาระ 30) New TV (ข่าว 51 สาระ 44)  Spring News (ข่าว 71  สาระ 22) Voice TV (ข่าว 61สาระ 22)  Bright TV (ข่าว 51  สาระ 11) ช่องที่ไม่เป็นไปตามเกณฑ์  คือ ไทยทีวี (ข่าว 36  สาระ 11)

ดังแผนภูมิ

3. ผลการวิเคราะห์สัดส่วนรูปแบบของรายการกลุ่มข่าวสารและสาระ

  1.กลุ่มข่าว รูปแบบที่พบมากที่สุด คือ รายการข่าว  ที่มีผู้ประกาศเป็นผู้รายงานข่าว สถานการณ์ปัจจุบัน อาจมีสกู๊ปข่าว หรือสัมภาษณ์ทางโทรศัพท์แทรก ในช่วงเวลา 1 สัปดาห์ที่ศึกษา ช่องที่พบรูปแบบนี้มากที่สุดคือTNN 24 (117 ชม.) รองลงมา คือ Voice TV (44 ชม.) Spring News (41 ชม.) Nation Channel (37 ชม.)  Bright TV (37 ชม.) New TV (12 ชม.) และ ไทยทีวี (2 ชม.)

รองลงมาคือ คุยข่าว/เล่าข่าว ในช่วงเวลา 1 สัปดาห์ที่ศึกษา ช่องที่พบมากที่สุดคือ  Spring News (47 ชม.) รองลงมาคือ ไทยทีวี (33 ชม.) Nation Channel (32 ชม.) New TV (30 ชม.) Bright TV (18 ชม.) และ TNN 24 (1ชม.)

สัมภาษณ์/สนทนาข่าว ช่องที่พบมากที่สุด คือ TNN 24 (14 ชม.) รองลงมา คือ Spring News (11 ชม.) Voice TV (10 ชม.) New TV (7 ชม.) Nation Channel และ Bright TV (4 ชม.)

แมกกาซีนข่าว   ช่องที่พบมากที่สุด คือ Nation Channel (34 ชม.) รองลงมาคือ ไทยทีวี (8 ชม.) TNN 24 (5 ชม.) และ New TV (3 ชม.)

รูปแบบที่พบน้อยที่สุด คือ วิเคราะห์ข่าว ช่องที่พบมากที่สุด คือ  Voice TV (15 ชม.) Nation Channel (7 ชม.) และ Spring News (4 ชม.)

2) กลุ่มสาระ จากช่วงเวลา 1 สัปดาห์ที่ศึกษา รูปแบบที่พบมากที่สุด คือ สนทนา ช่องที่พบมากที่สุด คือ Voice TV (20 ชม.) รองลงมา คือ TNN 24 (7 ชม.) Spring News (6 ชม.) New TV (6 ชม.) Nation Channel (4 ชม.) Bright TV (3 ชม.) และไทยทีวี (1 ชม.)

รองลงมาคือ รายการพิเศษ เป็นรายการของคณะรักษาความสงบแห่งชาติ(คสช.) 2 รายการ ที่ออกอากาศพร้อมกันทุกสถานี คือ เดินหน้าประเทศไทย และคืนความสุขให้คนในชาติ มีเวลาออกอากาศเท่ากันทุกสถานี (3 ชม.)

สารคดี  ช่องที่พบรูปแบบนี้มากที่สุด คือ  New TV (64 ชม.) รองลงมา คือ ไทยทีวี (6 ชม.) Voice TV (5 ชม.) Nation Channel (5ชม.) TNN 24 (2 ชม.) และSpring News (1 ชม.)

แมกกาซีน  พบมากที่สุดคือ Nation Channel (21ชม.) New TV (10 ชม.) Spring News (6 ชม.) Voice TV (6 ชม.) และ TNN 24 (5 ชม.)

สารคดีเชิงข่าว ที่พบมากที่สุดคือ  Spring News (5 ชม.) New TV และ Nation Channel พบเท่ากัน

(1 ชม.)

รูปแบบที่พบน้อยที่สุด คือ เรียลลิตี้ และรายการสาระประกอบภาพ/เพลง/บทสวด ฯลฯ  พบ 1 ช่อง คือ TNN 24 โดย รูปแบบเรียลลิตี้  พบ 3 ชั่วโมง/สัปดาห์   และรายการสาระฯ  พบ 2 ชั่วโมง/สัปดาห์

มีเดียมอนิเตอร์จะได้นำรายงานผลการศึกษา เสนอต่อ ประธานอนุกรรมการเนื้อหาและผังรายการ  กสทช. และส่งมอบผลการศึกษาต่อช่องสถานีที่เป็นหน่วยการศึกษาครั้งนี้ ต่อไป

……………………………………………………………..

Sum up 31 ส.ค. 57

Summary of the meeting with content screening teams from digital tv stations coaching for related regulations & content classification #1. More to develop self-regulation for a better standard balancing of freedom, laws & ethics.

วันนี้เช้ามีงานประชุม ร่วมกับทีมงานฝ่ายตรวจสอบเนื้อหาก่อนออกอากาศหรือทีมเซ็นเซ่อร์ของฟรีทีวีดิจิตอลน้องใหม่โดยมีช่อง7เป็นโคชแนะแนวเบื้องต้น

ดีใจที่ได้มีโอกาสเจอหน้าและพูดคุยกับคนที่ทำงานสำคัญจริงๆของสถานี คือผู้อยู่เบื้องหลังที่กลั่นกรองเนื้อหาก่อนออนแอร์ เป็นงานที่ยากและชวนเครียด

ตัวแทนฝ่ายเซ็นเซอร์ช่องทีวีเปิดใจว่าเป็นงานที่ทำดีเสมอตัว แต่ถ้าพลาดจะโดนลงโทษทางกฏหมายและทางสังคม ทำให้ช่องเสียชื่อ

วันนี้เวลาน้อยแต่ติวรวมๆ ทั้งแนวทางกลั่นกรองรายการทั่วไป และโฆษณาซึ่งช่อง7 จะมี Code ที่ค่อนข้างละเอียด

แทนที่จะให้ตัวแทนภาครัฐหรือนักวิชาการมาแนะแนวช่อง วันนี้เราให้ช่องเขาแนะแนวกันเอง ดูบรรยากาศดีกว่า คือเขาเข้าใจกันแต่ก็ได้เปรียบเทียบกัน (แบบว่าช่องเธอเข้มจัง มากกว่าช่องเรา ไรงี้)

หลังจากนี้จะมี workshop ต่อเนื่องลงรายละเอียด ให้แต่ละช่องนำตัวอย่างรายการหรือโฆษณาที่มีปัญหามาถกกัน ติวกัน ว่ามันเหมาะไหม อยู่เรตอะไร ผิดกฏหมายไหม

วันนี้ในวงมีคำถามน่าสนใจจากหลายช่องเรื่องความสับสนในการกลั่นกรองเนื้อหาที่ไม่ขัดกฏหมาย เราจะไปหาข้อมูลเพิ่มให้และจะประสานกับหน่วยงานที่ถือกฏหมายและมีความรู้เช่น อย. สสส. สคบ. และภาคประชาสังคมที่มอนิเตอร์เรื่องนี้ด้วย

ช่องดิจิตอลใหม่ๆยังไม่คุ้นเรื่องกฏหมายเฉพาะเช่นการควบคุมโฆษณาเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ กฏหมายอาหาร ยา เครื่องสำอางค์ เครื่องมือแพทย์ (อย่างถุงยางอนามัย หรือผ้าอ้อมผู้ใหญ่ก็ถือเป็นเครื่องมือแพทย์ด้วย)

จริงๆ โฆษณามีกฏหมายกำกับละเอียด ทางฝ่ายเซ็นเซ่อร์ช่องต้องทำการบ้านมากขึ้น แต่พวกรายการละคร วาไรตี้ มักจะเทาๆ ต้องใช้ดุลยพินิจสูง ส่วนแนวทางการจัดเรทความเหมาะสมด้านเนื้อหานั้น กสทช. มีแนวปฏิบัติให้แล้ว แต่ช่องอาจตีความและมีมาตรฐานต่างกันไป ก็ต้องทำ coaching ติวเข้มกันต่อเนื่อง หาจุดสมดุลย์ระหว่าง เสรีภาพ vs. กฏหมาย จรรยาบรรณ vs. ธุรกิจ

วันนี้สนุกดี ได้คุยกับคนทำงานเชิงลึกตัวจริงเสียงจริงในการตัดสินใจว่าจะเบลอฉากไหน ตัดฉากอะไรออก ทำให้เข้าใจหัวอกเขามากขึ้น ทางช่องคงต้องให้โอากาสทีมงานของตนได้เรียนรู้มากขึ้น แบบที่ส่งพนักงานมาร่วมกับ กสทช.ในวันนี้

ขอบคุณทีมวิทยากรช่อง 7 ที่มาแลกเปลี่ยนประสบการณ์แนะแนวบทเรียนที่ดีและที่ผิดพลาดในอดีตให้กับช่องใหม่ๆ ได้ฟังแนวการเซ็นเซ่อร์ของช่อง 7 ก็อึ้งเหมือนกัน ละเอียดมาก เช่นเขาไม่ยอมปล่อยภาพขวดนมเด็กในการโฆษณานมผง เพราะขัดหลักเด็กทารกควรดื่มนมแม่

รายการประเภทเอาผู้หญิงมานั่งโฆษณาอาหารเสริม เมื่อก่อนช่อง 7 ก็เคยทำ แต่เมื่อเจอ อย. เตือนบ่อยๆ ก็เลิกทำมา 10 ปีแล้ว (จึงไปโผล่ในทีวีดาวเทียมแทน)

ช่อง ThaiPBS แม้ไม่มีโฆษณาแต่ก็โดนบอร์ดนโยบายสอบเรื่องถ่ายทอดสดกีฬาแข่งบอลแล้วเผลอไปเห็นแผ่นป้ายของสปอนเซอร์เบียร์ในสนาม (เขาดูละเอียดขนาดนั้นเลย)

หลังจาก coaching แนะแนวการกลั่นกรองเนื้อหาก่อนออก ระหว่างช่องกับช่องกันเองแล้ว ต่อไปจะจัดให้ฝ่ายเซ็นเซ่อร์ช่องมาพบกับคนดูผู้บริโภคบ้าง จะได้ถกกันหายคาใจ ว่าทำไมช่องถืงเบลอฉากนั้น แต่ไม่ตัดฉากนี้ มีเกณฑ์ชัดหรือนานาจิตตัง

จะทำให้งานของช่องร่วมสมัยแต่ระวังมากขึ้น จากนี้คงต้อง coaching ติวเข้มกันต่อเนื่อง ได้ฝากประเด็นของทุกท่านที่ได้ยื่นหนังสือและเสนอแนะมาแล้วด้วยค่ะ แต่จะต้องทำงานเพิ่มอีกโดยสำนักส่งเสริมการแข่งขันและกำกับดูแลกันเอง กสทช. ร่วมกับทุกช่องและภาคประชาสังคม

จริงๆอยากให้ทั้งฟรีทีวีดิจิตอล 24+ 3 ช่องตั้งคณะกรรมการกลั่นกรองเนื้อหากลางขึ้นมา เมื่อมีปัญหา กสทช. จะได้ส่งไปให้ตัดสินก่อน ที่จะมาถูกตัดสินโดย กสทช. 5 คน โดยเฉพาะกรณีที่ต้องใช้มาตรา 37 นั่นเอง ….