จับตาวาระ กสท. จันทร์ 10 ก.พ. นี้

อนุฯเนื้อหาเสนอทบทวนมติ กสท. ชงกฤษฎีกาตีความอำนาจ การออกประกาศคุมเนื้อหา//รอเคาะเกณฑ์กำกับแข่งขันอีกครั้งก่อนเปิดฟังความเห็นสาธารณะ//เตรียมออกแนวปฏิบัติเจ้าของสัมปทานรายเดิมและแนวทางการออกใบอนุญาตทีวีดิจิตอล

นางสาวสุภิญญา กลางณรงค์ กรรมการ กสทช. เปิดเผยว่า ในวันจันทร์ที่ 10 ก.พ. นี้ ที่ประชุมคณะกรรมการกิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์ (กสท.) ครั้งที่ 5/57 มีการพิจารณาวาระสำคัญและน่าจับตา ได้แก่ ความเห็นของคณะอนุกรรมการด้านผังรายการและเนื้อหารายการ เสนอขอทบทวนมติ กสท.ครั้งที่ 1/2557 เรื่อง การส่ง(ร่าง)ประกาศเนื้อหาตามมาตรา 37 แห่ง พ.ร.บ.ประกอบกิจการกระจายเสียงและโทรทัศน์ พ.ศ. 2551 หรือ หลักเกณฑ์การกำกับดูแลเนื้อหารายการในกิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์ พ.ศ. … ต่อสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกาเพื่อพิจารณาในประเด็น “กสทช. มีอำนาจออกประกาศฉบับนี้หรือไม่ อย่างไร และ เนื้อหาในร่างประกาศฯ มีลักษณะเป็นการขยายขอบเขตอำนาจของกสทช. หรือไม่ อย่างไร” เนื่องเพราะเห็นว่า คปก.ไม่มีอำนาจตรวจสอบกฎหมายในลำดับรอง อย่าง ประกาศ พร้อมเสนอให้คณะอนุกรรมการที่ปรึกษาด้านกฎหมาย กสทช.พิจารณาเรื่องที่เกี่ยวข้องแทน

นางสาวสุภิญญา กล่าวเพิ่มเติมว่า “เมื่อเดือน ธ.ค. ที่ผ่านมา คณะกรรมการปฏิรูปกฎหมาย(คปก.) ได้ทำหนังสือบันทึกความเห็นและข้อเสนอแนะ ถึง กสทช. เรื่องการออก(ร่าง)ประกาศ กสทช.ควบคุมเนื้อหารายการ ว่า ไม่มีอำนาจในการจัดทำร่างประกาศฯ เนื่องจากอาจขัดต่อหลักความชอบด้วยกฎหมาย (อ่านความเห็น คปก.เพิ่มเติมได้ที่นี่) ซึ่ง กสท. ได้พิจารณาและมีมติส่งเรื่องให้สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกาช่วยตีความทางกฎหมายต่ออำนาจ และขอบเขตการออกประกาศกำกับเนื้อหาฉบับนี้ เพื่อความรอบคอบต่อการใช้อำนาจของ กสทช.ที่อาจขัดต่อสิทธิเสรีภาพตามที่รัฐธรรมนูญและกฎหมายบัญญัติ โดยเฉพาะอย่างยิ่งการบังคับใช้กับผู้ประกอบการทีวีดิจิตอลรายใหม่ 24 ช่อง และสื่อวิทยุ – ทีวี  จึงขอฝากให้ทุกภาคส่วนที่เกี่ยวข้องร่วมตรวจสอบและติดตาม พร้อมทั้งทำความเข้าใจกับแนวความคิดเรื่องเสรีภาพสื่อกันต่อ เพราะดูเหมือนว่าอาจจะมีการนำร่างประกาศฉบับเดิมที่วิชาชีพสื่อ และนักวิชาการเคยคัดค้านกลับมาเข้ามาพิจารณาอีกครั้ง”

นอกจากนี้ กสท. เตรียมพิจารณาร่างประกาศที่เกี่ยวข้องกับหลักเกณฑ์การกำกับดูแลการแข่งขัน 2 ฉบับ  แบบมาตรการบังคับก่อน(Ex-ante)  (ร่าง)ประกาศ กสทช.หลักเกณฑ์การพิจารณากำหนดผู้มีอำนาจเหนือตลาดอย่างมีนัยสำคัญในตลาดที่เกี่ยวข้องกับกิจการฯ และมาตรการเฉพาะเพื่อป้องกันมิให้มีการกระทำอันเป็นการผูกขาดหรือก่อให้เกิดความไม่เป็นธรรมในการแข่งขัน พ.ศ. …  และ แบบมาตรการบังคับหลัง(Ex-post) (ร่าง)ประกาศ กสทช.หลักเกณฑ์การพิจารณาและกำหนดมาตรการเฉพาะเพื่อแก้ไขผลที่เกิดขึ้นจากพฤติกรรมอันเป็นการผูกขาดหรือก่อให้เกิดความไม่เป็นธรรมในการแข่งขันในกิจการฯ พ.ศ. …. หลังจากที่มติครั้งที่แล้วได้เห็นชอบในหลักการ และมอบหมายทีมที่ปรึกษาโครงการนำร่างฯดังกล่าว เข้าหารือกับ กสท. เพื่อพิจารณาปรับปรุงและเพิ่มเติมในประเด็นสำคัญต่างๆ ก่อนนำกลับเข้าที่ประชุมเพื่อเห็นชอบ และดำเนินการรับฟังความเห็นสาธารณะต่อไป

วาระอื่นน่าติดตาม ได้แก่ แนวปฏิบัติต่อผู้ประกอบกิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์อยู่ในวันที่พ.ร.บ.องค์กรจัดสรรคลื่นความถี่และกำกับกิจการกระจายเสียงวิทยุโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคม พ.ศ. 2553 ใช้บังคับซึ่งมีลักษณะการประกอบกิจการโดยการอนุญาต สัมปทาน หรือสัญญา และ วาระการพิจารณาความชอบด้วยกฎหมายของสัญญาร่วมดำเนินการให้บริการทางสายระบบบอกรับสมาชิกระหว่าง บริษัท อสมท.จำกัด(มหาชน) กับ บริษัท ทรูวิชั่นส์ เคเบิ้ล จำกัด(มหาชน) วาระการพิจารณาสัญญาทางธุรกิจเกี่ยวกับกิจการโทรทัศน์ระบบบอกรับสมาชิกบนคลื่นความถี่ MMDS ระหว่าง บ.อสมท. จำกัด(มหาชน) กับ บ.เพลย์เวิร์ค จำกัด นอกจากนี้ มีวาระที่เกี่ยวข้องกับทีวีดิจิตอล ได้แก่ แนวทางการพิจารณาออกใบอนุญาตให้ใช้คลื่นความถี่สำหรับการให้บริการโทรทัศน์ในระบบดิจิตอล ซึ่งรายละเอียดและผลการประชุมทั้งหมดเป็นอย่างไรชวนจับตา…

คณะกรรมการปฏิรูปกฎหมาย

บันทึกความเห็นและข้อเสนอแนะ

เรื่อง ร่างประกาศคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ เรื่อง หลักเกณฑ์การกำกับดูแลเนื้อหารายการในกิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์ พ.ศ. ….

__________

๑.   ความเป็นมา

โดยที่คณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ (“กสทช.”) โดยคณะกรรมการกิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์ (“กสท.”) ได้จัดทำร่างประกาศคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ เรื่อง หลักเกณฑ์การกำกับดูแลเนื้อหารายการในกิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์ พ.ศ. …. (“ร่างประกาศฯ”) โดยอ้างอำนาจตามพระราชบัญญัติองค์กรจัดสรรคลื่นความถี่และกำกับการประกอบกิจการวิทยุกระจายเสียง วิทยุโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคม พ.ศ. ๒๕๕๓ (“พ.ร.บ.องค์กรจัดสรรคลื่นความถี่ฯ”) ประกอบกับพระราชบัญญัติการประกอบกิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์ พ.ศ. ๒๕๕๑ (“พ.ร.บ.การประกอบกิจการกระจายเสียงฯ”)^[๑] ซึ่งบัญญัติให้ กสทช. มีอำนาจหน้าที่พิจารณาอนุญาตและกำกับดูแล ติดตามตรวจสอบและให้คำปรึกษาแนะนำ การประกอบกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคม โดยมีอำนาจออกระเบียบ ประกาศ หรือคำสั่งอันเกี่ยวกับอำนาจหน้าที่ของ กสทช. เพื่อให้ผู้ใช้บริการได้รับบริการที่มีคุณภาพ ประสิทธิภาพ รวดเร็ว ถูกต้อง และเป็นธรรม โดยให้ กสท.เป็นองค์กรที่มีอำนาจหน้าที่ในการให้ใบอนุญาตและกำกับดูแลรายการของกิจการกระจายเสียงหรือกิจการโทรทัศน์ที่ใช้คลื่นความถี่และที่ไม่ใช้คลื่นความถี่แทน กสทช.^[๒]

ทั้งนี้ กสท. มีอำนาจหน้าที่กำกับดูแลผู้รับใบอนุญาตและผู้อำนวยการสถานี เพื่อให้มีผังรายการและเนื้อหาสอดคล้องกับวัตถุประสงค์และเงื่อนไขของใบอนุญาตแต่ละประเภท ตลอดจนการป้องกันการผูกขาดหรือการครอบงำกิจการซึ่งขัดต่อหลักการส่งเสริมการแข่งขันโดยเสรีอย่างเป็นธรรม การส่งเสริมและการพัฒนากิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์ตลอดจนส่งเสริมการรวมกลุ่มของผู้รับใบอนุญาต ผู้ผลิตรายการ และผู้ประกอบวิชาชีพสื่อสารมวลชนเพื่อควบคุมจริยธรรมแห่งวิชาชีพ ทั้งนี้ เพื่อคุ้มครองสิทธิและโอกาสในการรับรู้ข้อมูลข่าวสารสาธารณะที่มาจากแหล่งข้อมูลที่หลากหลาย การคุ้มครองผู้บริโภค การคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพของผู้ประกอบอาชีพและวิชาชีพ

ดังนั้น กสท. จึงได้จัดทำร่างประกาศฯ เพื่อกำกับดูแลเนื้อหาการออกอากาศรายการซึ่งเป็นไปตามมาตรา ๓๗ แห่งพ.ร.บ.การประกอบกิจการกระจายเสียงฯ และกำหนดมาตรการต่างๆ ในการกำกับดูแลด้วย

คณะกรรมการปฏิรูปกฎหมายซึ่งมีอำนาจหน้าที่หลักในการปรับปรุงและพัฒนากฎหมายของประเทศ รวมทั้งปรับปรุงและพัฒนากฎหมายให้เป็นไปตามรัฐธรรมนูญ[๓] บนพื้นฐานองค์ความรู้ทางวิชาการและการมีส่วนร่วมของประชาชนซึ่งอาจได้รับผลกระทบจากกฎหมาย ได้พิจารณาแล้วเห็นว่าการกำหนดหลักเกณฑ์ในการกำกับดูแลเนื้อหารายการในกิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์ตามร่างประกาศฯ หากมีผลใช้บังคับเป็นกฎหมายอาจมีผลกระทบต่อสิทธิและเสรีภาพทั้งในด้านเสรีภาพของสื่อ เสรีภาพในการแสดงความคิดเห็น และสิทธิการรับรู้ข้อมูลข่าวสารของประชาชน ดังนั้น คณะกรรมการปฏิรูปกฎหมายจึงได้มีการสำรวจ ศึกษา และวิเคราะห์ทางวิชาการ เพื่อนำมาสู่ข้อสรุปและข้อเสนอแนะต่อ กสทช. เพื่อประกอบการพิจารณาร่างประกาศฯ ดังกล่าว

๒. สาระสำคัญของร่างประกาศคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ เรื่อง หลักเกณฑ์การกำกับดูแลเนื้อหารายการในกิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์ พ.ศ. ….

คณะกรรมการปฏิรูปกฎหมาย ได้พิจารณาร่างประกาศคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ เรื่อง หลักเกณฑ์การกำกับดูแลเนื้อหารายการในกิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์ พ.ศ. …. (ที่ได้มีการแก้ไขในการประชุม กสทช. ครั้งที่ ๑๑ วันที่ ๑๓  พฤศจิกายน ๒๕๕๖)    ซึ่งสำนักงานคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ         (“สำนักงาน กสทช.ฯ”) เปิดให้มีการรับฟังความเห็นสาธารณะครั้งที่ ๒ มีสาระสำคัญ ดังนี้

๒.๑ หลักการเหตุผล

ร่างประกาศฯ ได้อ้างมาตรา ๓๗ แห่งพ.ร.บ.การประกอบกิจการกระจายเสียงฯ ซึ่งห้ามมิให้ออกอากาศรายการที่มีเนื้อหาสาระที่ก่อให้เกิดการล้มล้างการปกครองในระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข หรือที่มีผลกระทบต่อความมั่นคงของรัฐ ความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชน หรือมีการกระทำซึ่งเข้าลักษณะลามกอนาจารหรือมีผลกระทบต่อการให้เกิดความเสื่อมทรามทางจิตใจหรือสุขภาพของประชาชนอย่างร้ายแรง เป็นกรอบในการกำหนดเนื้อหาที่ห้ามออกอากาศ และกำหนดให้มีมาตรการในการกำกับดูแลให้มีการออกอากาศรายการเนื้อหาที่มีคุณภาพและเป็นไปอย่างสร้างสรรค์

๒.๒ เนื้อหารายการที่ต้องห้ามมิให้ออกอากาศ

ร่างประกาศฯ ห้ามมิให้ผู้รับใบอนุญาตออกอากาศรายการที่มีเนื้อหาสาระ ๔ ประเภท ได้แก่ รายการที่มีเนื้อหาสาระที่ก่อให้เกิดการล้มล้างการปกครองในระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข รายการที่มีเนื้อหาสาระที่มีผลกระทบต่อความมั่นคงของรัฐ รายการที่มีเนื้อหาสาระที่มีผลกระทบต่อความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชน และรายการที่มีเนื้อหาสาระที่มีการกระทำซึ่งเข้าลักษณะลามกอนาจารหรือมีผลกระทบต่อการให้เกิดความเสื่อมทรามทางจิตใจหรือสุขภาพของประชาชนอย่างร้ายแรง (ข้อ ๔ ของร่างประกาศฯ)  โดยกำหนดรายละเอียดเนื้อหาสาระและขอบเขตของเนื้อหารายการที่ห้ามออกอากาศเพิ่มเติมจากหลักเกณฑ์ที่กำหนดไว้ในมาตรา ๓๗ ดังกล่าวข้างต้น (ข้อ ๖ ถึงข้อ ๑๑ ของร่างประกาศฯ)

๒.๓ การกำกับดูแล

ร่างประกาศฯ ยังได้กำหนดมาตรการในการกำกับดูแลเพื่อไม่ให้มีการเผยแพร่เนื้อหารายการที่มีลักษณะต้องห้ามตาม โดยให้เป็นหน้าที่ของผู้รับใบอนุญาตและผู้อำนวยการสถานีในการตรวจสอบและระงับการออกอากาศรายการที่มีลักษณะต้องห้ามตามร่างประกาศฯ ซึ่งหากเป็นรายการที่มีการผลิตไว้เป็นการล่วงหน้า ผู้รับใบอนุญาตหรือผู้อำนวยการสถานีจะต้องตรวจสอบเนื้อหารายการก่อนที่จะมีการออกอากาศ และหากกรณีเป็นรายการออกอากาศสด หากปรากฏว่ารายการดังกล่าวมีลักษณะต้องห้าม หรือมีแนวโน้ม หรืออาจนำพาไปสู่เนื้อหารายการที่ต้องห้ามมิให้ออกอากาศ ผู้รับใบอนุญาตหรือผู้อำนวยการสถานีมีอำนาจในการระงับการออกอากาศรายการดังกล่าวได้ทันที (ข้อ ๑๒ ของร่างประกาศฯ)

ในกรณีที่มีการออกอากาศเนื้อหารายการที่ต้องห้ามมิให้ออกอากาศ ให้กรรมการที่ได้รับมอบหมายจาก กสท. หรือพนักงานเจ้าหน้าที่ มีอำนาจสั่งด้วยวาจาหรือหนังสือ เพื่อให้มีการระงับการออกอากาศรายการดังกล่าวในส่วนที่เหลือได้ทันที และเมื่อได้มีคำสั่งแล้ว สำนักงานฯ จะต้องดำเนินการสอบสวนข้อเท็จจริงเพื่อเสนอ กสท. พิจารณา โดยการสอบสวนข้อเท็จจริงให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์ที่ กสทช. กำหนดไว้ ซึ่งผู้รับใบอนุญาตที่ได้รับคำสั่งดังกล่าว มีหน้าที่ต้องชี้แจงข้อเท็จจริงเกี่ยวกับขั้นตอนและกระบวนการตรวจสอบหรือควบคุมการออกอากาศรายการต่อสำนักงานคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติภายใน ๓ วันทำการ นับแต่วันที่ได้รับคำสั่ง (ข้อ ๑๓ และ ๑๔ ของร่างประกาศฯ)

๓.  การดำเนินการของคณะกรรมการปฏิรูปกฎหมาย

ในการพิจารณาศึกษาร่างประกาศคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ เรื่อง หลักเกณฑ์การกำกับดูแลเนื้อหารายการในกิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์ พ.ศ. …. คณะกรรมการปฏิรูปกฎหมายพิจารณาศึกษาแนวคิด ทฤษฎี กฎหมายที่เกี่ยวข้อง ตลอดจนการรับฟังความคิดเห็นของภาคส่วนที่เกี่ยวข้องเพื่อใช้เป็นข้อมูลและข้อเท็จจริงประกอบการทำความเห็นและข้อเสนอแนะ ดังนี้

๓.๑  แนวคิดและทฤษฎีที่เกี่ยวข้อง

๓.๑.๑ แนวคิดเกี่ยวกับสิทธิมนุษยชนและเสรีภาพในการแสดงความคิดเห็น (Freedom of Expression)

แนวคิดสิทธิมนุษยชนถือว่า มนุษย์ทุกคนเกิดมาอิสระเสรี มีศักดิ์ศรีเสมอกัน สิทธิเสรีภาพขั้นพื้นฐานเป็นสิ่งที่ติดตัวมนุษย์มาตั้งแต่เกิด โดยนัยดังกล่าวบุคคลจะทำการสิ่งใดก็ได้ ยกเว้นที่กฎหมายห้าม ดังนั้นบุคคลต้องไม่ถูกละเมิด ถูกลิดรอนหรือถูกจำกัดสิทธิและเสรีภาพโดยไม่จำเป็น แนวความคิดดังกล่าวได้พัฒนามาสู่เสรีภาพในทางประชาธิปไตย รวมไปถึงเสรีภาพในการแสดงความคิดเห็นซึ่งเป็นสิทธิการเมืองในการสื่อสารความเชื่อและความคิดของบุคคล โดยเห็นว่าบุคคลย่อมมีเสรีภาพในการแสดงความคิดเห็นโดยปราศจากการแทรกแซง ซึ่งในกติการะหว่างประเทศว่าด้วยสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง (International Covenant on Civil and Political Rights) (ICCPR) ได้กำหนดให้รัฐภาคีจะต้องเคารพสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมืองของบุคคล รวมไปถึงสิทธิในชีวิต เสรีภาพในศาสนา เสรีภาพในการสมาคม สิทธิเลือกตั้ง สิทธิในการได้รับการพิจารณาคดีที่เป็นธรรม และเสรีภาพในการแสดงความคิดเห็น[๔] โดยประเทศไทยได้เข้าเป็นภาคีสนธิสัญญาดังกล่าวด้วย[๕]

๓.๑.๒ แนวคิดเกี่ยวกับการจำกัดสิทธิและเสรีภาพของบุคคล

ภายใต้หลักการปกครองในรัฐเสรีประชาธิปไตยซึ่งให้ความสำคัญในเรื่องสิทธิและเสรีภาพของบุคคลและสิทธิในความเสมอภาค อันเป็นหลักการพื้นฐานที่กำหนดไว้ในรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๔๐ และ ๒๕๕๐ เห็นว่าสิทธิของบุคคลนั้นเป็นสิทธิที่ติดตัวปัจเจกบุคคลมาตั้งแต่เกิดและเป็นสิทธิที่มีอยู่อย่างเท่าเทียมกัน หรืออาจเรียกอีกนัยหนึ่งว่าสิทธิดังกล่าวเป็นพื้นฐานของศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ (Human Dignity) รัฐมีหน้าที่เคารพ ส่งเสริมและปกป้องสิทธิและเสรีภาพของบุคคลทุกคน โดยสิทธิของบุคคลจะถูกจำกัดได้โดยกฎหมายที่ชอบธรรมเท่านั้น เนื่องจากการใช้สิทธิและเสรีภาพของบุคคลใดบุคคลหนึ่งจะต้องมีความรับผิดชอบไม่เป็นการละเมิดสิทธิและเสรีภาพของผู้อื่น กล่าวคือ จะต้องใช้สิทธิและเสรีภาพเพียงเท่าที่เขตแดนของตนจะใช้ได้เท่านั้น จึงเป็นที่มาของความชอบธรรมในการจำกัดสิทธิและเสรีภาพโดยกฎหมาย นอกจากนั้นความมุ่งหมายที่สำคัญในการจำกัดสิทธิและเสรีภาพยังอาจเป็นไปเพื่อการดำรงอยู่และความสามารถในการทำภาระหน้าที่ของรัฐ หรือเพื่อประโยชน์สาธารณะหรือเพื่อความสงบเรียบร้อยของประชาชน[๖] อย่างไรก็ตาม การจำกัดสิทธิและเสรีภาพดังกล่าวจะต้องมีหลักประกันสิทธิและเสรีภาพของประชาชนมิให้ถึงขั้นที่ถูกละเมิดจากรัฐ ดังนั้น การจำกัดสิทธิและเสรีภาพจะกระทำได้เฉพาะกรณีที่อาศัยอำนาจตามบทบัญญัติแห่งกฎหมาย ต้องมีผลบังคับเป็นการทั่วไป จะกระทบกระเทือนสาระสำคัญแห่งสิทธิและเสรีภาพไม่ได้ และจะกระทำได้เท่าที่จำเป็นเท่านั้น ซึ่งหลักการจำกัดสิทธิดังกล่าวได้กำหนดไว้ในรัฐธรรมนูญอย่างชัดเจน

๓.๑.๓ แนวคิดเกี่ยวกับศักดิ์ของกฎหมาย (Hierarchy of Law)

ศักดิ์ของกฎหมาย หรือ ลำดับชั้นของกฎหมาย เป็นหลักที่ว่าด้วยการจัดลำดับของกฎหมาย  แต่ละประเภท ซึ่งกฎหมายที่มีลำดับชั้นต่ำกว่าจะขัดหรือแย้งกับกฎหมายที่มีลำดับชั้นสูงกว่าไม่ได้ หากกรณีที่การขัดหรือแย้งกันต้องใช้กฎหมายที่มีลำดับชั้นสูงกว่าบังคับ ไม่ว่ากฎหมายที่มีลำดับชั้นสูงกว่าได้ตราออกใช้ก่อนหรือหลังก็ตาม โดยหลักเกณฑ์ที่ใช้ในการจัดลำดับชั้นของกฎหมายลายลักษณ์อักษรได้แก่ องค์กรผู้ตรากฎหมาย กฎหมายแม่บทให้อำนาจในการตรากฎหมาย และแบบพิธีในกระบวนการตรากฎหมาย อาทิเช่น รัฐธรรมนูญเป็นกฎหมายที่ออกโดยรัฐสภา และเป็นการใช้อำนาจในการออกกฎหมายร่วมกันของสองสภา คือ วุฒิสภาและสภาผู้แทนราษฎร ซึ่งเป็นองค์กรสูงสุด ในขณะที่กฎหมายที่มีลำดับชั้นรองลงมา คือ พระราชบัญญัติ พระราชกำหนด จะถูกพิจารณาโดยสภาผู้แทนราษฎรก่อนแล้วจึงจะผ่านไปยังวุฒิสภา ถือเป็นการแยกกันในการใช้อำนาจออกกฎหมาย (Ordinary laws are voted by the two Chambers deliberating separately)[๗]

นอกจากรัฐธรรมนูญจะเป็นกฎหมายสูงสุด[๘]ที่กำหนดรูปแบบการปกครองและระเบียบบริหารราชการแผ่นดินแล้ว รัฐธรรมนูญยังบัญญัติเกี่ยวกับสิทธิและเสรีภาพของประชาชนไว้อย่างชัดเจนแน่นอน รวมถึงการคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพของประชาชนด้วย เพื่อเป็นหลักประกันสิทธิและเสรีภาพของประชาชนมิให้รัฐหรือเอกชนมากดขี่บังคับได้ เมื่อรัฐธรรมนูญบัญญัติรองรับสิทธิและเสรีภาพของประชาชนไว้แล้ว รัฐบาลจึงไม่อาจออกกฎหมายลำดับรองที่เป็นการลิดรอนสิทธิเสรีภาพของประชาชนที่รับรองไว้โดยรัฐธรรมนูญได้ กรณีดังกล่าวอาจส่งผลให้กฎหมายนั้นขัดกับรัฐธรรมนูญซึ่งเป็นกฎหมายสูงสุดของประเทศ และจะต้องถือว่ากฎหมายนั้นเป็นโมฆะ

๓.๒  กฎหมายที่เกี่ยวข้อง

๓.๒.๑ รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๕๐ มาตรา ๔๕

รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๕๐ บัญญัติเกี่ยวกับสิทธิและเสรีภาพของชนชาวไทย โดยได้รับรองสิทธิและเสรีภาพด้านต่างๆ ของประชาชน รวมไปถึงเสรีภาพในการแสดงความคิดเห็นของบุคคลและสื่อมวลชน ตามมาตรา ๔๕ ซึ่งบัญญัติว่า

“บุคคลย่อมมีเสรีภาพในการแสดงความคิดเห็น การพูด การเขียน การพิมพ์ การโฆษณาและการสื่อความหมายโดยวิธีอื่น

การจำกัดเสรีภาพตามวรรคหนึ่งจะกระทำมิได้ เว้นแต่โดยอาศัยอำนาจตามบทบัญญัติแห่งกฎหมาย เฉพาะเพื่อรักษาความมั่นคงของรัฐ เพื่อคุ้มครองสิทธิ เสรีภาพ เกียรติยศ ชื่อเสียง สิทธิในครอบครัวหรือความเป็นอยู่ส่วนตัวของบุคคลอื่น เพื่อรักษาความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชน หรือเพื่อป้องกันหรือระงับความเสื่อมทรามทางจิตใจหรือสุขภาพของประชาชน

การสั่งปิดกิจการหนังสือพิมพ์หรือสื่อมวลชนอื่นเพื่อลิดรอนเสรีภาพตามมาตรานี้ จะกระทำมิได้

การห้ามหนังสือพิมพ์หรือสื่อมวลชนอื่นเสนอข่าวสารหรือแสดงความคิดเห็นทั้งหมดหรือบางส่วน หรือการแทรกแซงด้วยวิธีการใดๆ เพื่อลิดรอนเสรีภาพตามมาตรานี้จะกระทำมิได้ เว้นแต่โดยอาศัยอำนาจตามบทบัญญัติแห่งกฎหมายซึ่งได้ตราขึ้นตามวรรคสอง …”

๓.๒.๒ พระราชบัญญัติองค์กรจัดสรรคลื่นความถี่และกำกับการประกอบกิจการวิทยุกระจายเสียง วิทยุโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคม พ.ศ. ๒๕๕๓

พระราชบัญญัติองค์กรจัดสรรคลื่นความถี่และกำกับการประกอบกิจการวิทยุกระจายเสียง วิทยุโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคม พ.ศ. ๒๕๕๓ เป็นกฎหมายที่มีบทบัญญัติบางประการเกี่ยวกับการจำกัดสิทธิและเสรีภาพของบุคคล ซึ่งมาตรา ๒๙ ประกอบกับมาตรา ๓๕ มาตรา ๓๖ มาตรา ๔๑ มาตรา ๔๓ มาตรา ๔๕ มาตรา ๔๖ มาตรา ๔๗ มาตรา ๖๑ ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย บัญญัติให้กระทำได้โดยอาศัยอำนาจตามกฎหมาย พระราชบัญญัติดังกล่าวได้กำหนดให้มีคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ (กสทช.) จำนวน ๑๑ คน เพื่อให้มีอำนาจทำหน้าที่สำคัญประการหนึ่งในการพิจารณาอนุญาตและกำกับดูแลการประกอบกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์และกิจการโทรคมนาคม เพื่อให้ผู้ใช้บริการได้รับบริการที่มีคุณภาพ ประสิทธิภาพ รวดเร็ว ถูกต้อง และเป็นธรรมรวมทั้งกำหนดหลักเกณฑ์       และวิธีการเกี่ยวกับการอนุญาต เงื่อนไข หรือค่าธรรมเนียมการอนุญาตดังกล่าว รวมถึงการออกระเบียบ ประกาศ หรือคำสั่งอันเกี่ยวกับอำนาจหน้าที่ของคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ

นอกจากนั้น ยังได้กำหนดให้มีคณะกรรมการอีก ๒ ชุด ได้แก่ คณะกรรมการกิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์ (กสท.) เพื่อทำหน้าที่แทนคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติในส่วนที่เกี่ยวกับกิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์ และคณะกรรมการกิจการโทรคมนาคม (กทค.) เพื่อทำหน้าที่แทนคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติในส่วนที่เกี่ยวกับกิจการโทรคมนาคมและกิจการวิทยุคมนาคม

ในการกำกับกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์และกิจการโทรคมนาคม กำหนดให้ กสทช. พิจารณาการอนุญาตการใช้คลื่นความถี่ตามที่มีผู้ประสงค์ยื่นคำขออนุญาต จึงจะสามารถใช้คลื่นความถี่เพื่อกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์หรือกิจการโทรคมนาคมได้ หากปรากฏว่ามีผู้ที่ใช้คลื่นความถี่โดยไม่ได้รับอนุญาต     ผู้นั้นจะต้องรับโทษตามที่บัญญัติไว้ ทั้งนี้ให้เป็นไปตามพระราชบัญญัติการประกอบกิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์ พ.ศ. ๒๕๕๑ หรือพระราชบัญญัติประกอบกิจการโทรคมนาคม พ.ศ.๒๕๔๔ แล้วแต่กรณี

๓.๒.๓ พระราชบัญญัติการประกอบกิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์ พ.ศ. ๒๕๕๑

โดยที่พระราชบัญญัติองค์กรจัดสรรคลื่นความถี่และกำกับกิจการวิทยุกระจายเสียง วิทยุโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคม พ.ศ.๒๕๔๓ บัญญัติให้มี กสท. เพื่อทำหน้าที่กำกับดูแลการประกอบกิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์ จึงเป็นที่มาของพระราชบัญญัติการประกอบกิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์ พ.ศ.๒๕๕๑ อันเป็นกฎหมายที่มีบทบัญญัติบางประการเกี่ยวกับการจำกัดสิทธิและเสรีภาพของบุคคล ซึ่งมาตรา ๒๙ ประกอบกับมาตรา ๓๒ มาตรา ๓๓ มาตรา ๓๕ มาตรา ๓๖ มาตรา ๔๑ มาตรา ๔๓ มาตรา ๔๕ มาตรา ๔๖ และมาตรา ๔๗ ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยบัญญัติให้กระทำได้โดยอาศัยอำนาจตามบทบัญญัติแห่งกฎหมาย

พ.ร.บ.การประกอบกิจการกระจายเสียงฯ เป็นกฎหมายที่กำหนดหลักเกณฑ์ เงื่อนไข รายละเอียดของการประกอบกิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์ และเป็นการกำหนดอำนาจหน้าที่ของ กสท. ในการกำกับดูแลการประกอบกิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์ นอกจากนั้นยังได้ให้อำนาจ กสท. ในการออกประกาศต่างๆ เพื่อปฏิบัติการตามความพระราชบัญญัติ[๙]

ในส่วนของการกำกับดูแลรายการนั้น พ.ร.บ.การประกอบกิจการกระจายเสียงฯ ได้กำหนดหลักเกณฑ์ต่างๆ เพื่อให้ผู้รับบริการได้รับบริการที่เหมาะสมและเกิดประโยชน์มากที่สุด เช่น การกำหนดสัดส่วนรายการในผังรายการประเภทต่างๆ (มาตรา ๓๓) รวมถึงการห้ามมิให้ออกอากาศรายการที่มีเนื้อหาสาระที่ก่อให้เกิดการล้มล้างการปกครองในระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข หรือที่มีผลกระทบต่อความมั่นคงของรัฐความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชน หรือมีการกระทำซึ่งเข้าลักษณะลามกอนาจาร หรือมีผลกระทบต่อการให้เกิดความเสื่อมทรามทางจิตใจหรือสุขภาพของประชาชนอย่างร้ายแรง โดยให้ผู้รับใบอนุญาตมีหน้าที่ตรวจสอบและให้ระงับการออกอากาศรายการที่มีลักษณะดังกล่าว หากผู้รับใบอนุญาตไม่ดำเนินการให้กรรมการซึ่งคณะกรรมการมอบหมายมีอำนาจสั่งด้วยวาจาหรือเป็นหนังสือให้ระงับการออกอากาศรายการนั้นได้ทันที และให้คณะกรรมการดำเนินการสอบสวนข้อเท็จจริง หากปรากฏว่าการกระทำดังกล่าวเกิดจากการละเลยของผู้รับใบอนุญาตจริง ให้คณะกรรมการมีอำนาจสั่งให้ผู้รับใบอนุญาตดำเนินการแก้ไขตามที่สมควรหรืออาจพักใช้หรือเพิกถอนใบอนุญาตก็ได้ (มาตรา ๓๗) นอกจากนั้นยังได้กำหนดโทษทางปกครองแก่ผู้รับใบอนุญาตที่ฝ่าฝืนไม่ปฏิบัติตามคำสั่งของคณะกรรมการไว้ด้วย

นอกจากนี้ยังมีพันธกรณีระหว่างประเทศที่เกี่ยวข้องกับเรื่องนี้ ทั้งที่เป็นพันธกรณีทางด้านศีลธรรม (Moral Obligation) ตามปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติ ข้อ ๑๙[๑๐] และ พันธกรณีทางกฎหมาย (Legal Obligation) ตามกติการะหว่างประเทศว่าด้วยสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง ข้อ ๑๙ ซึ่งรับรองเสรีภาพในการแสดงออก และหมายรวมถึงเสรีภาพที่จะแสวงหา รับและเผยแพร่ข้อมูลข่าวสารและความคิดทุกประเภทโดยไม่คำนึงถึงพรมแดน[๑๑]

๓.๓  การรับฟังความคิดเห็นของภาคส่วนที่เกี่ยวข้อง

คณะกรรมการปฏิรูปกฎหมายได้จัดให้มีการรับฟังความคิดเห็นของหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคประชาชนที่เกี่ยวข้องและให้ความสนใจติดตามการพิจารณาร่างประกาศฯ ฉบับนี้จำนวน ๒ ครั้ง ดังนี้

๓.๓.๑ ครั้งที่ ๑ เมื่อวันจันทร์ที่ ๔ พฤศจิกายน ๒๕๕๖ โดยเชิญผู้แทนจากหน่วยงานต่างๆ     ที่เกี่ยวข้องและนักวิชาการ ประกอบด้วย

(๑.)                                                                                                                           นักวิชาการจากคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยกรุงเทพ

(๒.)                                                                                                                                                                                                                                                                                                                  นักวิชาการจากคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

(๓.)                                                                                                                                              ผู้แทนสภาวิชาชีพกิจการการแพร่ภาพและการกระจายเสียง

(๔.)                                                                                                                           ผู้แทนจากสมาคมนักข่าววิทยุและโทรทัศน์ไทย

(๕.)                                                                                                                           ผู้แทนจากสภาวิชาชีพข่าววิทยุและโทรทัศน์ไทย

(๖.)                                                                                                                           ผู้แทนจากสมาคมเคเบิลทีวีแห่งประเทศไทย

(๗.)                                                                                                                           ผู้แทนจากสมาคมวิทยุเด็ก เยาวชน และครอบครัว

(๘.)                                                                                                                           ผู้แทนจากมูลนิธิเพื่อผู้บริโภค

ในการรับฟังความคิดเห็นจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องและนักวิชาการ มีประเด็นที่สำคัญในประเด็นแรกว่า กสทช.มีอำนาจในการออกร่างประกาศฯ หรือไม่ โดยมีความเห็นที่แตกต่างกันออกไป ฝ่ายแรกเห็นว่าในพระราชบัญญัติการประกอบกิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์ พ.ศ.๒๕๕๑ มาตรา ๓๗ มิได้กำหนดให้อำนาจ กสทช.ออกรายละเอียดหลักเกณฑ์ไว้ ต่างจากมาตราอื่นๆที่หากต้องการให้ กสทช. มีอำนาจออกหลักเกณฑ์เพิ่มเติม ก็จะมีการกำหนดไว้ในมาตรานั้นๆ กสทช.จึงไม่มีอำนาจออกร่างประกาศฯ

ฝ่ายที่สองมีความเห็นต่อประเด็นอำนาจในการออกร่างประกาศฯ ว่า พระราชบัญญัติการประกอบกิจการกระจายเสียงฯ มาตรา ๕ ได้ให้อำนาจแก่ กสทช. ในการออกประกาศเพื่อปฏิบัติการให้เป็นไปตามพระราชบัญญัติ แม้ในมาตรา ๓๗ จะมิได้กำหนดไว้เป็นการเฉพาะ แต่ด้วยอำนาจหน้าที่ที่กฎหมายกำหนดไว้ กสทช. จึงสามารถออกร่างประกาศฯ ได้

อย่างไรก็ตาม ในประเด็นเรื่องการกำหนดหลักเกณฑ์การกำกับเนื้อหารายการที่ต้องห้ามมิให้ออกอากาศตามที่ กสทช. กำหนดไว้ มีลักษณะเป็นการจำกัดสิทธิและเสรีภาพของสื่อ และเนื่องจากสื่อสารมวลชน เป็นเวทีกลางของการแสดงออกซึ่งความคิดเห็น การจำกัดสิทธิของสื่อย่อมจะกระทบต่อเสรีภาพของบุคคลในการแสดงความคิดเห็น การแสดงออกซึ่งความรู้สึก นึกคิด ความเชื่อ และสิทธิในการรับรู้ข้อมูลข่าวสารอย่างยิ่ง        ซึ่งจะต้องไม่เกินกว่าความจำเป็น ดังนั้น จึงเห็นว่าการกำหนดมาตรการในการควบคุมควรเป็นหน้าที่ขององค์กรวิชาชีพที่จะต้องควบคุมดูแลกันเอง (Self Regulation) มากกว่าการให้ กสทช. ซึ่งเป็นหน่วยงานของรัฐเข้ามากำกับดูแลโดยตรง (State Regulation) และยังเห็นว่าการกำหนดห้ามมิให้ออกอากาศรายการเนื้อหาบางประเภท       ก็มีกฎหมายอื่นบัญญัติรองรับไว้อยู่แล้ว เช่น ตามประมวลกฎหมายอาญา ความผิดเกี่ยวกับความมั่นคง            แห่งราชอาณาจักร มาตรา ๑๑๖ หรือ ความผิดฐานหมิ่นประมาท มาตรา ๓๒๖ เป็นต้น นอกจากนั้น              การที่จะพิจารณาว่าเนื้อหารายการใดมีลักษณะที่ผิดตามมาตรา ๓๗ นั้น ควรจะต้องพิจารณาถึงบริบท สภาพแวดล้อมของสังคมในช่วงเวลานั้นประกอบด้วย เช่น เนื้อหารายการที่มีผลกระทบต่อความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชน หากมีการกำหนดรายละเอียดมากเกินไปก็จะไม่สามารถปรับใช้ได้ตามสถานการณ์ปัจจุบัน ด้วยเหตุผลต่างๆข้างต้น จึงไม่เห็นด้วยกับร่างประกาศ ฯ

๓.๓.๒ ครั้งที่ ๒ เมื่อวันอังคารที่ ๒๖ พฤศจิกายน ๒๕๕๖ โดยเชิญผู้แทนจากสำนักงานคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ เข้าร่วมให้ความคิดเห็นและข้อสังเกตต่อร่างประกาศฯ

จากการรับฟังความคิดเห็นของผู้แทนสำนักงาน กสทช. มีประเด็นสำคัญโดยสังเขปต่อ        ร่างประกาศฯ ในประเด็นความเป็นมา ความจำเป็นของร่างประกาศฯ และความเหมาะสมในการกำหนดหลักเกณฑ์ดังกล่าว ผู้แทนสำนักงาน กสทช. ให้ความเห็นว่า กสทช.มีอำนาจหน้าที่ในการอนุญาต กำกับดูแลการใช้คลื่นความถี่ รวมทั้งการอนุญาต การกำกับดูแลการประกอบกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์และกิจการโทรคมนาคม เพื่อให้ผู้ใช้บริการได้รับบริการที่มีคุณภาพ ประสิทธิภาพ รวดเร็ว ถูกต้องและเป็นธรรม

ในส่วนของการกำกับดูแลเนื้อหานั้น พระราชบัญญัติการประกอบกิจการกระจายเสียงฯ มาตรา ๓๗ ได้กำหนดประเภทเนื้อหารายการที่ต้องห้ามมิให้ออกอากาศไว้อย่างกว้าง การจัดทำร่างประกาศฯ จึงเป็นการกำหนดหลักเกณฑ์ แนวทางในการพิจารณาซึ่งมีลักษณะเป็นการอธิบายความว่ากรณีใดบ้างที่จะเข้าข่ายมีเนื้อหารายการที่ต้องห้ามมิให้ออกอากาศตามมาตรา ๓๗ และการกำหนดหลักเกณฑ์ แนวทางให้ชัดเจนจะเป็นการจำกัดการใช้ดุลพินิจของ กสทช. รวมถึงจะเป็นแนวทางให้แก่ผู้รับใบอนุญาตในการพิจารณาระงับการออกอากาศตามอำนาจหน้าที่ในมาตรา ๓๗ ด้วย ส่วนในประเด็นว่าการกำหนดลักษณะเนื้อหารายการบางประเภทมีกฎหมายอื่นๆรองรับไว้อยู่แล้วนั้น เช่น ตามประมวลกฎหมายอาญา ผู้แทน กสทช. เห็นว่าลักษณะของการบังคับใช้ของกฎหมายทั่วไปและร่างประกาศฯ มีความแตกต่างกัน โดยกฎหมายทั่วไปจะบังคับใช้กับผู้กระทำความผิดฐานนั้นๆโดยตรง ในขณะที่ร่างประกาศฯ จะเป็นการกำหนดความผิดแก่ผู้รับใบอนุญาตที่อนุญาตหรือละเลยให้มีการออกอากาศรายการที่มีเนื้อหาต้องห้าม และการกำหนดหลักเกณฑ์การกำกับดูแลเนื้อหาจะพิจารณาเฉพาะกรณีที่เป็นความผิดตามมาตรา ๓๗ พระราชบัญญัติการประกอบกิจการกระจายเสียงฯ เท่านั้น โดยจะไม่พิจารณาในกรณีที่เป็นเรื่องของจริยธรรมซึ่งมีองค์กรวิชาชีพทำหน้าที่ในการกำกับดูแล ควบคุมอยู่แล้ว อย่างไรก็ตาม หากกรณีใดแม้จะเป็นเรื่องของจริยธรรม แต่หากเข้าข่ายเป็นความผิดตามมาตรา ๓๗ ด้วย กสทช. ก็จะมีบทบาทในการพิจารณาตามกฎหมายเช่นกัน

๓.๔  การเข้าร่วมรับฟังความคิดเห็นในการเสวนาในหัวข้อ “เสรีภาพสื่อกับการใช้กฎหมายกำกับดูแล”[๑๒]

สำนักงานคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ ได้จัดการเสวนาในหัวข้อ “เสรีภาพสื่อกับการใช้กฎหมายกำกับดูแล” ซึ่งได้เชิญผู้เชี่ยวชาญทางด้านกฎหมายและ     นักสิทธิมนุษยชน รวมถึงภาคส่วนที่เกี่ยวข้องหลายภาคส่วนเข้าร่วมแสดงความคิดเห็นโดยนายสมชาย หอมลออ กรรมการในคณะกรรมการปฏิรูปกฎหมาย ได้เข้าร่วมรับฟังและแสดงความคิดเห็นต่อร่างประกาศฯ ด้วย ซึ่งผู้เข้าร่วมงานเสวนาส่วนใหญ่ต่างเห็นว่าร่างประกาศฯ ยังคงมีประเด็นที่ต้องดำเนินการศึกษา วิเคราะห์ เกี่ยวกับความชอบด้วยกฎหมายซึ่งเนื้อความในร่างประกาศฯ มีลักษณะเป็นการจำกัดสิทธิและลิดรอนสิทธิเสรีภาพและการแสดงออกซึ่งความคิดเห็น การเผยแพร่ข้อมูลข่าวสาร และการรับรู้ข้อมูลข่าวสารของประชาชนอย่างกว้างขวาง

๓.๕  การค้นคว้าจากเอกสารที่เกี่ยวข้อง (Documentary Research)

คณะกรรมการปฏิรูปกฎหมาย ได้ศึกษารวบรวมข้อคิดเห็นเกี่ยวกับร่างประกาศฯ จากบุคคลวงการต่างๆ ที่ได้เสนอความคิดเห็นผ่านทางสื่อและเวทีการแสดงความเห็น ทั้งจากเวทีการแสดงความเห็นที่จัดโดย กสทช. และเวทีอื่นๆ ประกอบการพิจารณาศึกษาด้วย

๔. ความเห็นและข้อเสนอแนะของคณะกรรมการปฏิรูปกฎหมาย

จากการพิจารณาศึกษาและรับฟังความคิดเห็นของภาคส่วนที่เกี่ยวข้องกับร่างประกาศฯ อันเป็นร่างที่เกี่ยวกับการกำหนดเนื้อหารายการที่ต้องห้ามมิให้ออกอากาศและมาตรการการกำกับมิให้มีการออกอากาศรายการที่มีเนื้อหาต้องห้ามของผู้ประกอบกิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์ คณะกรรมการปฏิรูปกฎหมายจึงมีความเห็นต่อ อำนาจในการออกประกาศคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ เรื่อง หลักเกณฑ์การกำกับดูแลเนื้อหารายการในกิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์ในการกำหนดเนื้อหารายการที่ต้องห้ามมิให้ออกอากาศ ดังนี้

๑.การออกประกาศฯ กำหนดเนื้อหารายการที่ต้องห้ามมิให้ออกอากาศ ไม่ชอบด้วยกฎหมาย เนื่องจาก ร่างประกาศฯ อ้างบทบัญญัติตามมาตรา ๓๗ แห่ง พ.ร.บ. การประกอบกิจการกระจายเสียงฯ เป็นกรอบในการวางหลักเกณฑ์และแนวทางการกำกับดูแลเนื้อหารายการที่ต้องห้ามมิให้ออกอากาศ ซึ่งบทบัญญัติมาตรา ๓๗ มีลักษณะเป็นกฎหมายจำกัดสิทธิและเสรีภาพบางประการของบุคคลตามรัฐธรรมนูญให้การรับรองไว้^[๑๓] การตีความกฎหมายดังกล่าวจึงต้องตีความอย่างเคร่งครัดเพื่อให้เป็นไปตามเจตนารมณ์ที่แท้จริงของบทบัญญัติ อีกทั้งเพื่อเป็นหลักประกันการคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพของบุคคลไม่ให้รัฐหรือหน่วยงานในองค์กรของรัฐใช้อำนาจในการออกกฎหมายที่จะมีผลเป็นการละเมิดหรือลิดรอนสิทธิและเสรีภาพของประชาชนโดยที่ไม่มีกฎหมายบัญญัติไว้ไม่ได้

เมื่อพิจารณาบทบัญญัติในมาตรา ๓๗ เห็นว่าเพียงกำหนดประเภทเนื้อหารายการที่ต้องห้ามมิให้ออกอากาศตามที่รัฐธรรมนูญบัญญัติไว้ แต่ไม่ได้บัญญัติให้อำนาจ กสทช.ในการออกประกาศใดเพิ่มเติม ซึ่งแตกต่างจากบทบัญญัติในมาตราอื่นๆ ในพระราชบัญญัติการประกอบกิจการกระจายเสียงฯ เช่น มาตรา ๓๓ มาตรา ๓๔ จะมีข้อความระบุว่า “ตามหลักเกณฑ์ที่คณะกรรมการประกาศกำหนด” ดังนั้นจะเห็นได้ว่ามาตรา ๓๗ ของพระราชบัญญัตินี้ ไม่ได้มีวัตถุประสงค์ในการให้อำนาจ กสทช.ออกหลักเกณฑ์ใดเพิ่มเติม อีกทั้งการกำหนดเนื้อหารายการที่ต้องห้ามมิให้ออกอากาศตามความในมาตรา ๓๗ ก็เป็นไปตามเจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญแล้ว

๒. การอ้างอำนาจตามมาตรา ๕ แห่ง พ.ร.บ.การประกอบกิจการกระจายเสียงฯ ที่กำหนดเป็นการทั่วไปว่า กสทช. สามารถออกประกาศเพื่อปฏิบัติการตามพระราชบัญญัตินั้น คณะกรรมการปฏิรูปกฎหมายเห็นว่า ยังไม่สอดคล้องกับหลักความชอบด้วยกฎหมาย เนื่องจากบทบัญญัติมาตรา ๓๗ เป็นเรื่องที่เกี่ยวกับสิทธิเสรีภาพของประชาชน การออกประกาศฯ กำหนดรายละเอียดเนื้อหาสาระที่เป็นองค์ประกอบเกินกว่ากรอบกฎหมายแม่บทซึ่งเป็นบ่อเกิดของอำนาจ (มาตรา ๓๗) โดยเฉพาะอย่างยิ่ง เนื้อหาของร่างประกาศฯ ข้อ ๖ ถึงข้อ ๑๑ ได้ขยายความเนื้อหาสาระของรายการที่ต้องห้ามมิให้ออกอากาศเกินเลยไปกว่ากรอบบทบัญญัติมาตรา ๓๗ แห่ง พ.ร.บ.การประกอบกิจการกระจายเสียงฯ[๑๔] แม้แต่พระราชบัญญัติการประกอบกิจการกระจายเสียงฯ มาตรา ๓๗    ที่ตราโดยรัฐสภา ก็ยังไม่อาจกำหนดการจำกัดสิทธิเสรีภาพในเรื่องดังกล่าวนอกเหนือจากที่รัฐธรรมนูญกำหนดไว้ได้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งการจำกัดเสรีภาพสื่อมวลชนถือเป็นการจำกัดเสรีภาพในการแสดงความคิดเห็น ความเชื่อ      การสื่อสารเผยแพร่และการเข้าถึงข้อมูลข่าวสารของประชาชน ซึ่งถือเป็นเสรีภาพพื้นฐานของสังคมประชาธิปไตย การจำกัดเสรีภาพดังกล่าว จะต้องกระทำโดยความจำเป็นอย่างยิ่งและจะต้องมีกฎหมายให้อำนาจไว้โดยแจ้งชัดและเป็นการเฉพาะเท่านั้น กสทช. ซึ่งเป็นเพียงหน่วยงานหนึ่งทางด้านบริหาร จึงไม่มีอำนาจกำหนดให้เกินเลยไปกว่าบทบัญญัติตาม พ.ร.บ.การประกอบกิจการกระจายเสียงฯ และรัฐธรรมนูญได้

ดังนั้น การที่ กสทช. จะออกประกาศฯ ซึ่งเป็นกฎหมายที่มีศักดิ์ต่ำกว่าพระราชบัญญัติในลักษณะดังกล่าวนี้ จึงเป็นการออกประกาศฯโดยไม่มีอำนาจและขัดต่อทฤษฎีลำดับชั้นของกฎหมาย (hierarchy of law) ทั้งพระราชบัญญัติและรัฐธรรมนูญ ซึ่งเป็นหลักกฎหมายมหาชนและยังเป็นหลักการพื้นฐานของหลักนิติรัฐ

๓.ถ้อยคำตามร่างประกาศฯ ดังกล่าวยังคงคลุมเครือขาดความชัดเจนแน่นอน ทั้งการออกอากาศเนื้อหารายการใดจะขัดต่อบทบัญญัติมาตรา ๓๗ แห่ง พ.ร.บ.การประกอบกิจการกระจายเสียงฯ หรือไม่ ต้องพิจารณาข้อเท็จจริง เนื้อหาความเป็นมา เจตนา สภาพแวดล้อมและบริบททางสังคม การเมือง และวัฒนธรรมเป็นกรณีไป โดยที่บริบทดังกล่าว ย่อมมีพัฒนาการแตกต่างกันไปตามกาลเวลาและสถานการณ์ การกำหนดองค์ประกอบความผิดในลักษณะตายตัว อาจเป็นเหตุให้คณะกรรมการ เจ้าหน้าที่และผู้ได้รับใบอนุญาตประกอบกิจการกระจายเสียงหรือกิจการโทรทัศน์ ตีความและบังคับใช้กฎหมายไปในทางที่เป็นการจำกัดเสรีภาพสื่อมวลชนเกินสมควรแก่เหตุและไม่มีมาตรฐานที่สอดคล้องกัน ก่อให้เกิดการใช้ดุลยพินิจบังคับใช้กฎหมายในลักษณะที่เป็นการแทรกแซงและจำกัดสิทธิเสรีภาพประการต่างๆ ที่รัฐธรรมนูญให้การรับรองและตามที่กำหนดไว้ในกฎหมายระหว่างประเทศเกินสมควรแก่กรณี ซึ่งอาจก่อให้เกิดประโยชน์แก่กลุ่มธุรกิจ กลุ่มการเมือง กลุ่มผู้มีอำนาจ มากกว่าที่จะก่อให้เกิดประโยชน์ต่อสาธารณะ^[๑๕]

ดังนั้น ร่างประกาศฯ ดังกล่าวจึงยังไม่สอดคล้องกับหลักความพอสมควรแก่เหตุ (principle of proportionality) ตามบทบัญญัติมาตรา ๔๕ ประกอบกับมาตรา ๒๙ ของรัฐธรรมนูญฯ ซึ่งวางหลักในการลิดรอนเสรีภาพสื่อมวลชนจักต้องกระทำเพียงเท่าที่จำเป็นและเพียงพอที่จะบรรลุวัตถุประสงค์ในการรักษาความมั่นคงของรัฐ การคุ้มครองสิทธิ เสรีภาพ เกียรติยศ ชื่อเสียง สิทธิในครอบครัวหรือความเป็นอยู่ส่วนตัวของบุคคลอื่น การรักษาความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชน หรือการป้องกันหรือระงับความเสื่อมทรามทางจิตใจหรือสุขภาพของประชาชน  อีกทั้งต้องคำนึงถึงประโยชน์ในการคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพประการใดๆ ที่รัฐธรรมนูญได้รับรอง^[๑๖]

คณะกรรมการปฏิรูปกฎหมายเห็นว่า กสทช. ไม่มีอำนาจในการจัดทำร่างประกาศฯ เนื่องจากการจัดทำร่างประกาศฯ อาจขัดต่อหลักความชอบด้วยกฎหมาย ทั้งนี้เป็นไปตามเหตุผลที่ได้กล่าวไว้แล้วข้างต้น จึงขอเสนอความเห็นและข้อเสนอแนะต่อร่างประกาศคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ เรื่อง หลักเกณฑ์การกำกับดูแลเนื้อหารายการในกิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์ พ.ศ. …. เพื่อพิจารณาดำเนินการต่อไป

(ศาสตราจารย์ คณิต  ณ นคร)

ประธานกรรมการปฏิรูปกฎหมาย

วันที่       ธันวาคม  ๒๕๕๖

ถกปฏิรูปสื่อรับปีใหม่ เห็นพ้องต้องไม่บิดเบือนข้อเท็จจริง

Wed, 2014-01-08 02:33

สื่อหลัก-สื่อการเมือง ร่วมอภิปรายประเด็นปฏิรูปสื่อ (อีกรอบ) ชี้สังคมป่วย สื่อก็ป่วยตาม เตือนสื่อต้องไม่บิดเบือน ยก 6 ตุลาเตือนใจ กสทช.วอนสื่อยุคทีวีดิจิตอล เปลี่ยนวัฒนธรรม กำกับกันเอง เกรงใจคนดู องค์กรวิชาชีพแนะรายงานอย่างเดียวไม่พอ ต้องตรวจสอบด้วย

7 ม.ค.2557 เสวนาสาธารณะ เรื่อง “ปีใหม่ ปฏิรูปสื่อรอบใหม่: สื่อไทยกับการสร้างต้นทุนใหม่ในการก้าวข้ามความขัดแย้งทางการเมือง” จัดโดย ฝ่ายวิจัย คณะนิเทศศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และศูนย์ศึกษานโยบายสื่อ คณะนิเทศศาสตร์ จุฬาฯ ที่ศูนย์ประชุมนานาชาติ ชั้น 11 อาคารมงกุฎสมมติวงศ์ คณะนิเทศศาสตร์ จุฬาฯ

เตือนสื่อต้องไม่บิดเบือน ยก 6 ตุลาเตือนใจ

ฐากูร บุนปาน ผู้จัดการทั่วไปและที่ปรึกษาหนังสือพิมพ์ข่าวสด และหนังสือพิมพ์ประชาชาติธุรกิจ เริ่มโดยกล่าวว่า ส่วนตัวคิดว่าไม่ถึงขั้นต้องปฏิรูปสื่อ พร้อมเล่าว่า ปลายสัปดาห์ที่ผ่านมา มีหัวข่าวของ นสพ.ฉบับหนึ่งบอกว่า “ควายแดงแปลงกายเป็นเสื้อขาว” อีกหัวบอก “มวลมหาประชาชนออกมาม้วนเดียวจบ ไม่จบต้องเป็นขี้ข้าแม้ว” “สมเด็จวัดปากน้ำรับตำแหน่งสมเด็จพระสังฆราช” สองหัวข่าวแรก ไม่เป็นมิตร แสดงบรรยากาศของความเป็นศัตรูกันของคนในสังคม และสื่อ ในฐานะคนทำหนังสือพิมพ์

ส่วนหัวข่าวสุดท้ายโหดร้ายกับวิชาชีพ คนอ่าน และสังคมไม่น้อยกว่ากัน เพราะรวบรัดตัดตอน ทำให้ข่าวมันผิดจากข้อเท็จจริง เพราะข้อเท็จจริงคือสมเด็จวัดปากน้ำทำสัตยาบันรับหน้าที่ผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราช เพราะตำแหน่งสมเด็จพระสังฆราช ต้องได้รับโปรดเกล้าจากพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ เท่านั้น วิธีขึ้นหัวข่าวให้ข้อเท็จจริงผิดอย่างนี้ ทำให้สมเด็จวัดปากน้ำฯ ซึ่งเป็นเป้าอยู่แล้วว่าสนับสนุนธรรมกาย คนคิดว่าเป็นสังฆราชแล้วหรือ ถ้าอ่านแต่หัวไม่อ่านเนื้อจะเข้าใจผิดได้มากมาย นี่คืออาการของสังคมไทยในปัจจุบัน

อย่างไรก็ตาม ฐากูร มองว่า สื่อเป็นทั้งผลผลิตและกระจกของสังคม เนื่องจากสื่อถูกสั่งสอน อบรม กล่อมเกลาจากสังคมไทย ทั้งทัศนคติ ความรู้ ความเชื่อ ขณะที่งานของสื่อก็ส่งไปที่คนอ่านคนดู กล่อมเกลาซึ่งกันและกัน ฉะนั้นปัญหาของสื่อไม่ใช่ของสื่อฝ่ายเดียว แต่เป็นปัญหาของสังคมด้วย ถ้าสื่อเป็นไข้ สังคมก็เป็นไข้

ฐากูร กล่าวว่า อาการไข้ของสังคมปัจจุบัน คือ หนึ่ง เราไม่เคารพข้อเท็จจริง หรือจงใจจะละเลยข้อเท็จจริง เชื่อโดยไม่ต้องฟัง ยังไม่ทันเห็นรายละเอียด แต่ตัดสินได้แล้วจากหัวข้อ คนทวีตมา ถูกใจทวีตต่อ แชร์ต่อ นี่เกิดขึ้นกับทุกฝ่ายไม่ว่าสีไหนกลุ่มไหน อาการแบบนี้น่าเป็นห่วง และไม่รู้ว่าจะแก้อย่างไร จะจบอย่างไร เช่นเดียวกับสังคมไทยตอนนี้ สอง มีการใช้ “โทสวาท” หรือ hate speech เราเห็นไม่ตรงกัน ทะเลาะกัน มีจุดยืนทางการเมือง สังคม ฯลฯ แตกต่างกัน และสามารถพัฒนาให้กลายเป็นการทะเลาะกันส่วนตัวได้ด้วยถ้อยคำผรุสวาทหยาบคาย ซึ่งน่าเป็นห่วง

ฐากูร ระบุว่า ก่อนปี 2500 ความขัดแย้งทางการเมืองรุนแรงแหลมคม อาจจะมากกว่าตอนนี้ มีความขัดแย้งระหว่าง เจ้า-ขุนนาง ขุนนาง-ขุนนาง ขุนนาง-ประชาชน สื่อมีค่ายชัดเจน แต่วิธีนำเสนอและแสดงออกของสื่อสมัยนั้น เป็นปัญญาชนกว่าสื่อสมัยนี้เยอะ ถ้อยคำที่ใช้เจ็บแสบ บาดลึกพอกัน แต่นุ่มนวลและแนบเนียน ไม่มีขึ้น มึง-กู-ไอ้ห่า-ไอ้เหี้ย นี่เป็นปรากฏการณ์ที่ไม่เคยปรากฏมาก่อน ทั้งนี้ ในโซเชียลเน็ตเวิร์คเข้าใจได้ แต่เมื่ออยู่ในสื่อ การไม่เคารพข้อเท็จจริงและใช้เฮทสปีชต่อกัน ทำให้ความขัดแย้งรุนแรงและหนักยิ่งขึ้น

เขากล่าวว่า ไม่แน่ใจว่าอาการขนาดนี้ต้องปฏิรูปไหม เพราะอย่างที่เรียนว่าสื่อเป็นผลของสังคมด้วย คงต้องแก้พร้อมกันๆ ต้องแก้รากเหง้าต้นตอปัญหาอื่นด้วย แต่ถ้าเฉพาะสื่อ ส่วนตัวคิดว่าไม่ต้องปฏิรูป ขอให้ทำ 2 สุ คือ “สุจริต” ไม่ว่าเป็นสื่ออะไร มีหน้าที่รายงานข่าว ข้อเท็จจริง ก็ต้องทำให้มันตรงกับข้อเท็จจริง อาจมีอคติแอบแฝง แต่อย่างน้อยต้องรู้ตัวเองและจัดการกับอคติให้เหลือน้อยที่สุด ในส่วนของข่าว ให้ตรงไปตรงมา สะท้อนข้อเท็จจริงที่รอบด้านที่สุด และ สอง “สุภาพ” ถ้าไม่สุภาพ เรื่องไม่เป็นเรื่องก็เป็นเรื่อง เรื่องเล็กจะกลายเป็นเรื่องใหญ่ อย่างที่เป็นอยู่ตอนนี้ ไม่เห็นด้วยกัน โกรธ เกลียดกันได้ แต่อย่าออกปากด่าให้อาฆาตกันจนต้องรบรา และอยู่ไม่ได้

ฐากูร กล่าวเสริมด้วยว่า 30 ปีมานี้ สื่อแทบไม่ได้พัฒนาไปไหนเลย หลายคนอาจจำเหตุการณ์ 6 ต.ค.19 ได้ ฟางเส้นสุดท้ายคือการแต่งรูปของ นสพ.ดาวสยาม แล้วบางกอกโพสต์เอาไปรายงานต่อ และบอกว่า นศ.เล่นละครหมิ่นพระบรมเดชานุภาพ จากการที่ข้อเท็จจริงที่ถูกบิด และสื่อมีส่วนด้วย ทำให้เกิดการฆ่ากัน ถ้าไม่อยากให้คนไทยฆ่ากันกลางเมืองอีก ต้องช่วยกันวิจารณ์สื่อให้หนัก ขอให้มีการตรวจสอบคานกันเองโดยสื่อ โดยสังคม ไม่ว่า โซเชียลมีเดีย หรือวงวิชาการ และขอให้ตรวจสอบ คานการทำงานของสื่อด้วยกฎหมาย ในกรณีที่สื่อล่วงล้ำก้ำเกิน ใช้เฮทสปีช แล้วเราจะไม่ต้องมานั่งเสียใจทีหลังว่าสื่อเป็นส่วนหนึ่งที่ทำให้เกิดการฆ่ากันทางการเมืองแบบปี 2519

วอนอย่าเอาสื่อไปเป็นคู่ขัดแย้ง

สมโภชน์ โตรักษา ผู้ช่วยบรรณาธิการข่าวสถานีโทรทัศน์สีกองทัพบกช่อง 7 กล่าวว่า ไม่มีใครเป็นกลางในชีวิตจริง เรามีความชอบไม่ชอบในใจ แต่เครื่องมือตัดสินว่าเราเคารพในจรรยาบรรณวิชาชีพ คือการเสนอข้อเท็จจริงแบบไม่มีอคติแอบแฝง

สมโภชน์ เล่าว่า ช่วงการชุมนุมของกลุ่มพันธมิตรประชาชนเพื่อประชาธิปไตย ตัวเองน่าจะเป็นสื่อมวลชนคนแรกที่โดนทำร้าย แต่ไม่ได้บอกว่าคนทำร้ายเป็นพันธมิตรฯ โดยวันนั้นยืนรายงานข่าวว่าคนหลายหมื่นคนมาร่วมชุมนุมที่พระบรมรูปทรงม้า รายงานเสร็จมีคนบอกว่าโกหก เพราะรายงานว่ามาแค่สามพันคน โดนขว้างปาสิ่งของมา จนตำรวจต้องนำตัวตนเองไปที่ บชน.

ถัดมา ปี 53 สัมภาษณ์ จตุพร พรหมพันธุ์ เรื่องข้อเรียกร้อง โดยเฉพาะเรื่องให้ประธานองคมนตรีออกจากตำแหน่ง โดยที่ไม่ได้พูดเรื่องจำนวนคน พอสัมภาษณ์เสร็จ มีคนเสื้อแดงบอกว่า ไอ้นี่รายงานว่าไม่ถึงสามพันคน เจอขว้างปา จะเผารถโอบี

เขาย้ำว่า อย่าเอาสื่อมวลชนไปเป็นคู่ขัดแย้ง ให้สื่อได้สะท้อนข้อเท็จจริงที่เกิดขึ้นจากทุกสีทุกฝ่าย เมื่อนั้น ประชาชนก็จะได้รับข้อเท็จจริงอย่างตรงไปตรงมา หากเสนอไม่ถูกต้อง ประชาชนจะลงโทษได้ด้วยการไม่รับสื่อนั้นเอง พร้อมเน้นว่า ตนเองไม่ได้ท้าทาย แต่อยากให้ฟังซึ่งกันและกัน และขอให้ช่อง 7 ได้นำเสนอข้อเท็จจริงอย่างตรงไปตรงมา อย่าให้ต้องเผชิญกับความขัดแย้งเช่นปัจจุบันนี้

ชี้จะปฏิรูปต้องค้นคว้ากันใหม่ เสนอวิจัยผู้บริโภค

เถกิง สมทรัพย์ ผู้อำนวยการสถานีโทรทัศน์บลูสกาย (Bluesky Channel) เสนอการปฏิรูปสื่อในแง่เครื่องมือโดยยกกรณีเพจในเฟซบุ๊กที่เขาเป็นหนึ่งในแอดมินว่า เพจบลูสกายชาแนลเพจ มีคนกดไลค์กว่า 4 แสน คนเข้าถึง 8 ล้าน เพจสุเทพ เทือกสุบรรณ คนกดไลค์ 9 แสน เข้าถึงคน 12 ล้านคน นอกจากนี้ วันที่ถ่ายทอดสดเวลากำนันเดิน ทางข้างหน้าหนึ่งกิโลเมตรจะยังไม่มีคนออกมา แต่ผ่านไปๆ คนออกมาเต็มไปหมด ถ้าจะทำเรื่องปฏิรูปสื่อ ต้องค้นคว้าใหม่หมด ต้องทำวิจัยว่าเครื่องมือสื่อสารทำงานอย่างไร

ด้านการนำเสนอ เถกิงย้ำว่า เขาให้ความสำคัญกับการใช้ภาษา โดยจะระบุกับทีมงานตลอดว่า ใครใช้ภาษาหยาบคายจะไล่ออก ทั้งนี้เพราะมีประสบการณ์ที่รายการเรทติ้งดีมาก แต่วันหนึ่งมีคนพูดหยาบคายเข้า เรทติ้งก็เสีย เช่นเดียวกับเรื่องการเมือง ถ้ามีวาทศิลป์ในการนำเสนอ ไม่ต้องใช้คำหยาบคนจะเชื่อมากกว่า

เถกิงกล่าวเสริมว่า เรทติ้งของบลูสกายมีช่วงหนึ่งเป็นที่สามของทั้งประเทศ เป็นรองช่อง 3 และช่อง 7 ถามว่าทำไมคนต้องการข่าวสารมากขนาดนี้ ตรงนี้ต้องหาคำตอบ ทั้งนี้ มองว่า คนไทยอยากรู้เรื่องการเมืองสูงมาก หากสื่อฟรีทีวีเสนอข่าวสารทางการเมืองมากขึ้น ความขัดแย้งจะไม่เกิด เขามองว่า พลังสองพลังที่ปะทะกันอยู่ขณะนี้อยู่ในร่างกายเดียวกัน เมื่อแขนซ้ายแขนขวาตีกัน ร่างกายก็เจ็บไปด้วย เชื่อว่าถ้าความขัดแย้งเข้าที่จะไม่ขัดขากันเองและเดินไปข้างหน้าได้

แนะนักข่าวเปลี่ยนวิธีทำข่าว-คนดูรับสื่อมากกว่า 1 ช่อง

บูรพา เล็กล้วนงาม บรรณาธิการข่าวสถานีโทรทัศน์เอเชียอัพเดท (Asia Update TV) กล่าวว่า เห็นด้วยว่า ควรปฏิรูปสื่อ โดยปัจจุบันเกิดปรากฏการณ์ที่สื่อเสนอข่าวคลาดเคลื่อนจากความเป็นจริง ซึ่งตนเองไม่แปลกใจ เพราะมองว่า เกิดจาก หนึ่ง สื่อไม่ตรวจสอบข้อเท็จจริงก่อนนำเสนอ ซึ่งซ้ำรอยเดิมกับเหตุการณ์ในปี 2549 เช่น การรายงานเรื่อง ทักษิณขายหุ้นไม่เสียภาษี การขอนายกฯ พระราชทาน ซึ่งไม่สอดคล้องกับหลักประชาธิปไตย สอง จิตสำนึกสื่อคือจิตสำนึกคนชั้นกลาง ซึ่งเข้าไปผสมโรงกับการล้มรัฐบาลตามทฤษฎีสองนคราประชาธิปไตย

สาม สื่อเป็นผลผลิตแบบไทยๆ ถูกกดทับไม่ให้ตั้งคำถาม เมื่อคนไทยไม่คุ้นชินกับวัฒนธรรมประชาธิปไตยเช่นไร สื่อก็เป็นเช่นนั้น และหวังให้อัศวินขี่ม้าขาวเข้ามาแก้ปัญหา สี่ ขอกล่าวหาสื่ออาจรวมถึงช่องตัวเองด้วย คือสื่อความจำสั้น จำไม่ได้ว่าใครทำอะไรไว้ และไม่ตั้งคำถามก่อนนำเสนอ เช่น วาทกรรมปฏิรูปก่อนการเลือกตั้ง ว่าจะปฏิรูปอย่างไร หรือทำไมม็อบหนุนให้เลือกตั้งผู้ว่าฯ ทุกจังหวัด แต่ไม่สนับสนุนนายกฯ จากการเลือกตั้ง

บูรพา เสนอว่า เพื่อการปฏิรูปสื่อ องค์กรสื่อควรปฏิรูปนักข่าว บรรณาธิการ โดยเพิ่มรายได้ สวัสดิการ ให้เท่าเทียมอาชีพอื่น ลดการเขียนข่าวต่อวันให้น้อยลง เพื่อให้มีคุณภาพมากขึ้น และมีเวลาคิดไตร่ตรองเรื่องต่างๆ รวมถึงต้องปฏิรูปแนวคิด ให้คนทำข่าวภาคสนามเป็นนักข่าวอาวุโสได้ เพื่อให้ได้ผู้ที่มีประสบการณ์ด้านสื่อไปรายงานในระดับปฐมภูมิ ซึ่งถือว่าสำคัญที่สุด

นอกจากนี้ บูรพา เสนอว่า นักข่าวต้องเปลี่ยนวิธีการทำข่าวโดยหัดถามแหล่งข่าวและเขียนข่าวเองเพื่อฝึกให้ตัวเองเข้าใจประเด็น ไม่ใช่ปล่อยให้คนที่อาวุโสสุดถามและลอกข่าว แชร์ข่าวกัน บรรณาธิการเองก็ต้องกำหนดประเด็นทำข่าวร่วมกับนักข่าว สอดแทรกภูมิหลังของคนในข่าว และเลิกทำข่าวปิงปอง

บูรพา เสนอว่า การจะยุติความขัดแย้ง สื่อต้องยุติการเข้าไปเป็นส่วนหนึ่งของความขัดแย้ง นำตัวออกจากความเป็นผู้มีส่วนได้ส่วนเสียทางการเมือง รับใช้ประชาชนโดยธำรงการปกครองประชาธิปไตยเอาไว้ แต่ถ้าทำไม่ได้และยินดีลดตัวเป็นกลุ่มผลประโยชน์ ก็ขอให้สื่อสละสถานะสื่อหลักลงมาเป็นสื่อทางเลือก อย่างที่พวกตนสังกัดอยู่ ทั้งนี้ ไม่ว่าสื่อหลักหรือสื่อทางเลือก ต้องไม่บิดเบือน และมีข้อแนะนำผู้ชมว่าต้องดูมากกว่าหนึ่งช่อง แล้วไปชั่งเอาเอง

ชี้ไม่ใช่แค่รายงาน แต่ต้องตรวจสอบข้อเท็จจริงด้วย

วิสุทธิ์ คมวัชรพงศ์ นายกสมาคมนักข่าววิทยุและโทรทัศน์ไทย เล่าว่า คราวที่ กปปส.ไปที่สถานีโทรทัศน์ช่องต่างๆ สมาคมฯ มีการพูดคุยแลกเปลี่ยนกัน บ้างว่าต้องประณาม เป็นการคุกคามสื่อ บ้างบอกว่าก็เราเสนอข่าวไม่ตรงบิดเบี้ยว เขาก็ต้องมา มีมุมของแต่ละคนที่ต่างกันไป อย่างไรก็ตาม แม้สุดท้ายจะไม่มีข้อสรุป แต่อย่างน้อยสื่อต้องทำหน้าที่รายงานข้อเท็จและข้อจริงอย่างมากที่สุดเท่าที่จะมากได้

นอกจากนี้ ยังมีข้อถกเถียงกันว่า หน้าที่ของสื่อในความขัดแย้งมีแค่ไหน เสนอแค่ข้อเท็จจริง หรือข้อเท็จจริงบวกความเห็นและทางออก หรือส่งสัญญาณเตือนสังคม หรือกล้าเสนอทางเลือกเลยว่าต้องทำอย่างไร ซึ่งเรื่องนี้ก็ยังไม่มีทางออก ในแง่คนทำงานมีความอึดอัด มีการเรียกสื่อปรึกษา มีสองความเห็นคือ ต้องรายงานข้อเท็จจริง และผู้บริหารสื่อส่วนใหญ่มองว่าสื่อไม่ใช่ผู้ตัดสินถูกผิด แต่ต้องส่งสัญญาณเตือนว่า ถ้าเกิดแบบนี้ๆ จะส่งผลอย่างไรต่อสังคม

วิสุทธิ์กล่าวว่าในฐานะผู้บริหารสื่อ หนึ่ง ยืนยันหลักการว่าสื่อต้องมีพื้นที่ทำหน้าที่ของตัวเอง จะกักตัว ทำร้ายร่างกายไม่ได้ คนข่าวก็เหมือนหมอพยาบาลในสนาม ต้องได้รับการดูแลพอประมาณ และ สอง ต้องมีการประสานงานกันกับผู้ประสานงานการชุมนุม สื่อเองต้องมีอุปกรณ์ป้องกันและเตรียมพร้อม สมาคมฯ เคยทำหลักสูตรการรายงานในสถานการณ์ความขัดแย้ง นี่เป็นสิ่งที่องค์กรสื่อต้องคิดแล้ว ทั้งนี้ ย้ำว่า นักข่าวต้องไม่ไขว้เขวในการทำงาน ต้องมีความรับผิดชอบ ขณะที่ผู้บริหารสื่อต้องกล้านำเสนอสิ่งที่ควรเสนอ

วิสุทธิ์กล่าวต่อว่า สื่อมวลชนคือผู้สื่อสาร ไม่ใช่แค่สื่อสารเรื่องราว แต่ต้องแก้สิ่งที่ไม่ถูกต้อง เพราะสิ่งที่แหล่งข่าวพูดมีทั้งข้อเท็จ-ข้อจริง สื่อต้องให้ข้อมูลว่าข้อเท็จจริงคืออะไร เชื่อว่าจะช่วยลดความขัดแย้งได้

วอนสื่อยุคทีวีดิจิตอล เปลี่ยนวัฒนธรรม กำกับกันเอง เกรงใจคนดู

สุภิญญา กลางณรงค์ กรรมการ กสทช. กล่าวว่า ประเด็นเรื่องการปฏิรูปสื่อไม่ค่อยมีอยู่ในวาระทางการเมืองของแต่ละฝ่ายแล้ว ไม่แน่ใจว่าเพราะต่างมีสื่อในมือแล้วหรือไม่ ทั้งนี้ ก่อนมี กสทช. เรื่องการปฏิรูปสื่อจะมีอยู่ทุกที่ แต่ตอนนี้วาทกรรมในเวทีการเมืองต่างๆ ไปที่เรื่องชาติและภาพรวม และด่าสื่อกันมากกว่า โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อสื่อกลายเป็นส่วนหนึ่งของความขัดแย้งไปแล้ว ทำให้กลุ่มการเมืองวิพากษ์สื่อที่เห็นต่าง-ชื่นชมสื่อที่เข้าข้าง ทำให้สื่อเป็นอิสระหายไป เป็นยุคของการเรียกร้องให้สื่อเลือกข้าง ไม่ใช่ให้สื่อทำหน้าที่อย่างที่ควรจะเป็น

สุภิญญา กล่าวว่า สื่อเลือกข้างได้ แต่ไม่จำเป็นต้องเลือกข้างทุกสื่อ คิดว่าต้องมีสื่อมืออาชีพด้วย ซึ่งจะต้องทำหน้าที่ คือ หนึ่ง รายงานตามข้อเท็จจริง ในอินเทอร์เน็ตมีข่าวเยอะไปหมด แต่สุดท้ายคนยังคาดหวังสื่อหลักอย่างหนังสือพิมพ์และโทรทัศน์ทำหน้าที่ยืนยันข้อเท็จจริง สอง เรียกร้องให้ไม่บิดเบือน ใส่ร้ายป้ายสี หรือเอามาใช้เป็นเครื่องมือทางการเมือง สาม เปิดพื้นที่ให้ฝ่ายที่ถูกวิจารณ์ได้ชี้แจง ทั้งนี้ สำหรับสื่อที่เลือกข้างแล้ว ขอเรียกร้องให้พยายามรักษาบรรยากาศการรับฟังการวิจารณ์ของคนกลุ่มอื่นๆ เอาไว้

สุภิญญา กล่าวต่อว่า ธรรมชาติของสื่อ โดยเฉพาะในความขัดแย้ง ถ้าให้รัฐมาสั่ง จะไม่ฟัง และเป็นเรื่องละเอียดอ่อนมาก เพราะคนจะไม่ไว้ใจ ไม่มีทางได้รับการยอมรับ 100% และสุ่มเสี่ยงต่อการใช้อำนาจทางการเมือง แต่หากองค์กรวิชาชีพด้วยกันเตือน จะฟัง นี่คือทางออกของสังคมไทย และเมื่อสถานการณ์การเมืองเย็นลง ถ้าเป็นไปได้ ก็จะชวนมานั่งคุยกันว่าแค่ไหนที่จะไม่เป็นเฮทสปีช

สุภิญญา กล่าวว่า งาน กสทช. มีทั้งการปฏิรูปสื่อเชิงโครงสร้าง และเชิงเนื้อหา งานตอนนี้ที่ กสทช.ถนัด คือปฏิรูปเชิงโครงสร้าง โดยใช้เทคโนโลยีสื่อใหม่ ทั้งนี้ ยอมรับว่าคงไม่สามารถยึดสื่อหลักคืนมาได้ทันที เพราะสื่อหลักมีสัญญาสัมปทานคุ้มครอง อย่างไรก็ตาม ฟรีทีวีเดิมก็มีเวลาไม่เกิน 5 ปี เพราะอนาล็อกจะต้องยุติลง เปลี่ยนสู่ระบบใบอนุญาต ขณะที่ทีวีดิจิตอล ก็จะเกิดในโครงสร้างใหม่ในระบบใบอนุญาต ก็อยู่ที่ว่าจะใช้สื่ออย่างมีศักดิ์ศรีอย่างไร

“ขอให้ 24 ช่อง ไม่ต้องกลัวภาครัฐอีกต่อไป แต่ต้องเกรงใจและเคารพคนดู สร้างกรอบใหม่ในการกำกับดูแล ตั้งสภา ตั้งกรอบจริยธรรมของตัวเอง เปลี่ยนวัฒนธรรมของตัวเอง” สุภิญญากล่าวและว่า แทนที่ กสทช.จะออกกฎ อยากให้เสนอขึ้นมาเองเลยในแต่ละประเภทรายการ ถ้าเป็นเช่นนี้ จะเกิดโครงสร้างใหม่ได้จริง อิสระจากภาครัฐ เพราะกฎหมายกำหนดว่าทีวีดิจิตอลต้องทำศูนย์รับเรื่องร้องเรียนเป็นการกำกับทางอ้อม

สุภิญญา ย้ำว่า กสทช.ได้สร้างพื้นที่ใหม่แล้ว และพยายามไม่แทรกแซงมากเกินไป ทั้งยังมีข่าวดีคือ ร่างประกาศคุมเนื้อหาสื่อตามมาตรา 37 ขณะนี้ถูกส่งไปให้กฤษฎีกาตีความว่ามีอำนาจออกหรือไม่ ทำให้เรื่องนี้ชะลอไปก่อน อย่างไรก็ตาม สื่อต้องมีคำตอบว่า จะกำกับตัวเองอย่างไร ส่วนตัวสนับสนุนการกำกับดูแลกันเองอย่างเต็มที่ ไม่ต้องรอให้ใครมาบอก และถ้าทำได้ มองว่าจะเป็นทางออกให้วิกฤตการเมืองในประเทศ

โจทย์ใหม่ทำสื่อยุคโซเชียลมีเดีย

ชวรงค์ ลิมป์ปัทมปาณี ที่ปรึกษากองบรรณาธิการไทยรัฐออนไลน์ และที่ปรึกษาสมาคมนักข่าวนักหนังสือพิมพ์แห่งประเทศไทย กล่าวว่า สมาคมฯ ยืนยันหลักสิทธิเสรีภาพของสื่อ ว่าสื่อควรทำงานได้อย่างปราศจากอิทธิพล แรงกดดัน แม้จะอยู่ในสถานการณ์ขัดแย้ง แต่ในความเป็นจริง คงเป็นไปไม่ได้ เพราะทุกสื่อล้วนทำงานภายใต้ภาวะความกดดัน มีความคาดหวังจากสังคม

ด้านความปลอดภัยของนักข่าว สมาคมฯ ได้จัดทำหลักสูตรการรายงานข่าวในความขัดแย้งหลายครั้ง แต่คิดว่าคงไม่เพียงพอ ดูจากจำนวนปลอกแขนเป็นพันอันที่แจกไป เพราะคงไม่ได้มีแต่นักข่าวการเมืองที่ลงสนาม แต่มีนักข่าวสายอื่นผลัดไปช่วยกันด้วย

ด้านการนำเสนอข่าวนั้น มีการย้ำให้อยู่ในกรอบจริยธรรม โดยที่ต้องระวังคือ hate speech ซึ่งมองว่าไม่ได้มาจากผู้ชุมนุมฝ่ายเดียว แต่อาจมาจากภาครัฐหรือฝ่ายความมั่นคงได้ เช่น เอาข่าวกรองมาพูดผ่านทีวีเฉพาะกิจ ต้องระวังทั้งสองฝ่าย เป็นเรื่องยากของการรายงานข่าวในสถานการณ์ความขัดแย้ง

ชวรงค์ กล่าวถึงโซเชียลมีเดียด้วยว่า มีการคุยกันในแวดวงคนทำข่าวเรื่องอิทธิพลของโซเชียลมีเดียในการกำหนดวาระข่าวสาร ซึ่งปัจจุบันยอมรับว่ามีอย่างมาก ว่าจะจัดการอย่างไร โดยมีคำถามว่า เวลามีนักการเมืองหรือบุคคลที่เกี่ยวข้องกับการเมืองโพสต์ข้อความลงในโซเชียลมีเดีย จะนำมารายงานตรงๆ เลยไหม หรือควรตั้งคำถามกลับไป หรือนำข้อมูลจากอีกฝ่ายมาเสนอ เพราะก็มีการวิจารณ์กันเองและจากนักวิชาการว่า ทำข่าวง่ายไปไหม แค่รายงานว่าใครโพสต์อะไร ไม่มีการตั้งคำถามเลยว่าที่โพสต์จริงไหม ถูกต้องไหม อย่างไรก็ตาม ในยุคที่จะมีทีวีดิจิตอลเพิ่มขึ้นมา หวังว่าจะสร้างความหลากหลาย ทำให้สังคมมีทางเลือกมากขึ้น

ช่วงถาม-ตอบ
พิรงรอง รามสูตร อาจารย์คณะนิเทศศาสตร์ จุฬาฯ ถามว่า ต่อข้อเสนอที่จะให้สื่อดูแลกันเอง  ที่ผ่านมา เมื่อสภาการ นสพ. มีมติออกมา ก็มีการลาออก เช่น กรณีมติชน หรือกรณีไร่ส้ม ทำให้ทำอะไรไม่ได้ เพราะสภาการฯ กำกับดูแลสมาชิกเท่านั้น จะแก้ปัญหานี้อย่างไร
ฐากูร ตอบว่า ส่วนตัวไม่เชื่อเรื่อง self-regulation หรือการกำกับดูแลกันเอง แต่เชื่อเรื่อง social-regulation ให้สังคมกำกับ และ หวังว่าเมื่อสื่อล่วงล้ำคนอื่น จะมีการบังคับใช้กฎหมาย ซึ่งก็ต้องเป็นไปอย่างเข้มแข็งจริงจังด้วย นอกจากนี้เห็นด้วยกับบูรพาว่าผู้ชมต้องไม่ดูสื่อแหล่งเดียว ต้องเปิดรับสื่ออื่นๆ ด้วยเพื่อคานกันไว้ และอย่างที่กล่าวไปแล้วว่า
เมืองไทยป่วย สื่อเลยป่วยไปด้วย ถ้าช่วยรักษาอาการสังคมไทยให้ทุเลาลง อาการของสื่อก็จะดีไปด้วย

ด้านชวรงค์ ตอบว่า เคยพูดและเขียนหลายครั้งสมัยเป็นเลขาสภาการฯ ว่า องค์กรจะทำหน้าที่ได้ ต้องมีภาคสังคมที่เข้มแข็งและเข้ามาหนุน จะแค่เจ้าของ และนักข่าว เห็นตรงกันและควบคุมกันเองเป็นไปไม่ได้ แต่ผู้บริโภคสื่อบ้านเรายังไม่เข้มแข็งพอที่จะรวมตัวกันและทำหน้าที่ตรวจสอบสื่อได้อย่างจริงจัง

ด้านเถกิงกล่าวว่า คนที่จะตรวจสอบกันเอง ต้องมีอำนาจด้วย โดยชี้ว่าเมื่อดูแถลงการณ์สมาคมสื่อ จะเห็นว่า ไม่มีผลเพราะไม่มีอำนาจให้คุณให้โทษ ทั้งนี้ เสนอว่าอาจสร้างกลไกขึ้นมาโดยที่องค์กรวิชาชีพนั้นต้องได้รับการยอมรับว่ามีการตรวจสอบอย่างเป็นธรรม เมื่อพิจารณาเรื่องแล้วก็ยื่นเรื่องให้ กสทช.พิจารณา เพื่อให้ดาบกับองค์กรวิชาชีพ

“”"”"

ขอบคุณที่มาข่าว…สำนักข่าวประชาไท

สุภิญญาหวังสื่อยุคทีวีดิจิตอลเปลี่ยนวัฒนธรรมกำกับกันเอง และ จับตาวาระลำดับหมายเลขช่อง 

กสท.ยอมส่งร่างประกาศฯเนื้อหาตามาตรา 37 ให้กฤษฎีกาตีขอบเขตอำนาจตามพรบ.// สุภิญญา หวัง สื่อทีวีดิจิตอลเปลี่ยนวัฒนธรรมกำกับกันเองตามจรรยาบรรณ กสทช.ไม่เน้นแทรกแซง ส่วนจับตาวาระเตรียมเลือกลำดับหมายเลขช่องและความเห็นสภาที่ปรึกษาเศรษฐกิจฯต่อผลกระทบผู้บริโภคจากการเปลี่ยนผ่านไปสู่ระบบโทรทัศน์ดิจิตอล

สุภิญญา กลางณรงค์ กรรมการ กสทช. เปิดเผยความคืบหน้า มติกสท.ต่อการพิจารณาร่างประกาศ กสทช. เรื่องหลักเกณฑ์การกำกับดูแลเนื้อหารายการในกิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์ พ.ศ. … ภายหลังการขยายระยะเวลาการรับฟังความเห็นสาธารณะเพิ่มเติม  พร้อมทั้งความเห็นและข้อเสนอแนะของคณะกรรมการปฏิรูปกฎหมาย(คปก.)ว่าไม่มีอำนาจในการจัดทำร่างประกาศฯ เพราะอาจขัดต่อหลักความชอบด้วยกฎหมาย (อ่านความเห็นคปก.ทั้งหมดได้ที่นี่) จากมติได้มอบหมายให้สำนักงาน กสทช. ส่งเรื่องให้สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกาพิจารณาในประเด็นว่า กสทช.มีอำนาจออกประกาศหรือไม่ อย่างไร และ เนื้อหาในร่างประกาศฯ มีลักษณะเป็นการขยายขอบเขตอำนาจของกสทช. หรือไม่อย่างไร แม้ว่าจะไม่ถึงขั้นยกเลิกร่างประกาศมาตรา 37 (ในพ.ร.บ.ประกอบกิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์ พ.ศ. 2551) นี้เสียทีเดียว แต่การส่งให้คณะกรรมการกฤษฎีกาตีความว่า กสทช. มีอำนาจออกประกาศฉบับนี้หรือไม่ ถือว่าเป็นทางออกที่วิน-วินในเวลานี้ ขอบคุณ คปก. และ องค์กรวิชาชีพที่ยืนหยัดหลักการเรื่องนี้อย่างเข้มแข็ง ส่วนตัวขอบคุณบอร์ด กสท. ทุกท่านด้วย เราถกเถียงกันมาก ได้เรียนรู้กันและกันและเมื่อถูกคัดค้านอย่างหนักก็รับฟังและถอยให้มีการตีความทางกฎหมายก่อน โดยไม่ต้องเสี่ยงไปต่อสู้คดีกันในศาล

“อย่างไรก็ตาม สื่อต้องมีคำตอบว่า จะกำกับตัวเองอย่างไร ส่วนตัวสนับสนุนการกำกับดูแลกันเองอย่างเต็มที่ ไม่ต้องรอให้ใครมาบอก และถ้าทำได้ มองว่าจะเป็นทางออกให้วิกฤตการเมืองในประเทศ ซึ่งอย่างไรก็ตามวันนี้สังคมไทยยังมีประเด็นเรื่องจริยธรรมสื่อ ทั้งสื่อของรัฐและเอกชน ทั้งประเด็นการบิดเบือน หรือ hate speech ที่ต้องช่วยกันดูแลต่อไป หวังในการสร้างกลไกองค์กรวิชาชีพ วิชาการ และ ภาคประชาสังคมช่วยกันสร้างจุดที่พอดีระหว่างสิทธิเสรีภาพและความรับผิดชอบร่วมกัน ยากมากๆ แต่เราก็ต้องไม่ท้อถอยที่จะพูดและแก้ปัญหาเรื่องนี้ร่วมกัน…” สุภิญญา กล่าว

สุภิญญา กล่าวถึงความคืบหน้าหลัง กสท. มีมติรับรองผลการประมูลคลื่นความถี่เพื่อให้บริการโทรทัศน์ระบบดิจิตอล ประเภทบริการทางธุรกิจระดับชาติ ทั้ง 24 ช่อง ว่า  “งาน กสทช. มีทั้งการปฏิรูปสื่อเชิงโครงสร้าง และเชิงเนื้อหา งานตอนนี้ที่ กสทช.ถนัด คือปฏิรูปเชิงโครงสร้าง โดยใช้เทคโนโลยีสื่อใหม่ ทั้งนี้ ยอมรับว่าคงไม่สามารถยึดสื่อหลักคืนมาได้ทันที เพราะสื่อหลักมีสัญญาสัมปทานคุ้มครอง อย่างไรก็ตาม ฟรีทีวีเดิมก็มีเวลาไม่เกิน 5 ปี เพราะอนาล็อกจะต้องยุติลง เปลี่ยนสู่ระบบใบอนุญาต ขณะที่ทีวีดิจิตอล ก็จะเกิดในโครงสร้างใหม่ในระบบใบอนุญาต ก็อยู่ที่ว่าจะใช้สื่ออย่างมีศักดิ์ศรีอย่างไร ขอให้ 24 ช่อง ไม่ต้องกลัวภาครัฐอีกต่อไป แต่ต้องเกรงใจและเคารพคนดู สร้างกรอบใหม่ในการกำกับดูแล ตั้งสภา ตั้งกรอบจริยธรรมของตัวเอง เปลี่ยนวัฒนธรรมของตัวเอง แทนที่ กสทช.จะออกกฎ อยากให้ทั้ง 24 ช่อง เสนอขึ้นมาเองเลยในแต่ละประเภทรายการ ถ้าเป็นเช่นนี้ จะเกิดโครงสร้างใหม่ได้จริง อิสระจากภาครัฐ เพราะกฎหมายกำหนดว่าทีวีดิจิตอลต้องทำศูนย์รับเรื่องร้องเรียนเป็นการกำกับทางอ้อม กสทช.ได้สร้างพื้นที่ใหม่แล้ว และพยายามไม่แทรกแซงมากเกินไป ”

นอกจากนี้ จับตาวาระ กสท. ตามที่จะประชุมในวันอาทิตย์ที่ 12 ม.ค. 57 นี้ มีวาระสำคัญได้แก่ การเตรียมเลือกหมายเลขลำดับการให้บริการโทรทัศน์ระบบดิจิตอลและการชี้แจงเงื่อนไขก่อนรับใบอนุญาตให้ใช้คลื่นความถี่สำหรับผู้ชนะการประมูล ตามประกาศ กสทช. เรื่องหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขการประมูลคลื่นความถี่ฯ ซึ่งการเข้าร่วมประมูล เป็นการดำเนินการเพื่อรับสิทธิ การเลือกหมายเลขลำดับการให้บริการในแต่ละหมวดหมู่โดยเรียงลำดับผู้ชนะการประมูล ในกรณีที่ชนะการประมูลด้วยราคาที่เท่ากัน ใช้วิธีการจับสลาก ได้แก่หมวดหมู่ทั่วไปแบบความคมชัดสูง มี 2 บริษัท ได้แก่ บ.อัมรินทร์ เทเลวิชั่น และบ.จีเอ็มเอ็ม เอชดี ดิจิทัล ทีวี จำกัด รวมทั้งวาระความเห็นและข้อเสนอแนะของสภาที่ปรึกษาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ เรื่อง “ปัญหาและผลกระทบที่มีต่อผู้บริโภคจากการเปลี่ยนผ่านไปสู่ระบบโทรทัศน์ดิจิตอล” และวาระอื่นๆ ผลเป็นอย่างไรชวนจับตา…

Sum up 6 ม.ค. 57

Good news for me: after so much opposition on draft Content Rule (Article 37) & NBTC’s legality so today Broadcast Panel agreed to send this draft Rule to the Council of State for legal clarification if NBTC has authority to enforce this kind of rules. It’s a win-win so far.
Gonna have a beauty sleep for next few months while waiting. But still gotta work hard on promoting self-regulation for media ethics esp during this political crisis. Thanks to Committee for Law Reform & Media professional groups for strongly opposing this draft content rules.

Big thanks to Broadcast Panel for listening to those dissenting voices. I am happy now in our Panel, we prefer to have a consensus gradually than just voting to win by a majority. Good sign but stay alert.

ข่าวดีอีกหนึ่งข่าวแม้จะยังไม่สุดๆ แต่ก็ทำให้นอนหลับอุ่นใจไปได้น่าจะหลายเดือน นั่นคือบทสรุปเวลานี้ของร่างประกาศการกำกับเนื้อหาตามมาตรา 37 ที่ยื้อกันมานาน

วันนี้บอร์ด กสท.ถกกันเครียดด้วย หลังจากคณะกรรมการปฏิรูปกฏหมาย (คปก.) ส่งจดหมายมาคัดค้านว่า กสทช.อาจไม่มีอำนาจออกร่างประกาศฯดังกล่าว และ อาจเป็นการขัดสิทธิเสรีภาพ

บอร์ด กสท.วันนี้มีมติให้ สนง.ส่งร่างประกาศคุมเนื้อหามาตรา37 ให้คณะกรรมการกฤษฎีกาตีความก่อน โดยยังไม่ผ่านร่างที่มีปัญหา แม้ว่าจะไม่ถึงขั้นยกเลิกร่างประกาศมาตรา37ร่างนี้เสียทีเดียว แต่การส่งให้คณะกรรมการกฤษฎีกาตีความว่า กสทช. มีอำนาจออกประกาศฉบับนี้หรือไม่ ถือว่าเป็นทางออกที่วิน-วินในเวลานี้

ส่วนตัวก็โล่งใจไปได้อย่างน้อยอีก 1-2 เดือน เพราะต่อสู้คัดค้านร่างประกาศควบคุมเนื้อหาตามมาตรา37มาตั้งแต่ต้น วันนี้บอร์ดยอมให้ส่งตีความแล้ว ยังมีเวลาได้คิดแก้ปัญหากันต่อ

ขอบคุณ คปก. และ องค์กรวิชาชีพที่ยืนหยัดหลักการเรื่องนี้อย่างเข้มแข็ง วันนี้บอร์ด กสท. ฟังเสียงของท่านแล้ว ส่วนตัวขอบคุณบอร์ด กสท. ทุกท่านด้วย เราถกเถียงกันมาก ได้เรียนรู้กันและกันและเมื่อถูกคัดค้านอย่างหนัก ท่านก็รับฟังและถอยให้มีการตีความทางกฏหมายก่อน โดยไม่ต้องเสี่ยงไปต่อสู้คดีกันในศาล

วันนี้ก็มีความสุขเล็กๆกับการทำงาน ชอบบรรยากาศของการหาฉันทามติ ไม่ใช่การโหวต คิดว่าปีนี้บอร์ด กสท. ได้ผ่านจุดที่ตึงเครียดมาแล้ว จากนี้คงคุยกันด้วยเหตุและผลได้มากขึ้นเรื่อยๆ ด้วยความขอบคุณจากใจจริงค่ะ

จากนี้ร่างประกาศมาตรา 37 ก็พักยก รอให้คณะกรรมการกฤษฎีกาตีความว่า กสทช.มีอำนาจออกประกาศนี้หรือไม่คะ

ปล. อย่างไรก็ตามวันนี้สังคมไทยยังมีประเด็นเรื่องจริยธรรมสื่อ ทั้งสื่อของรัฐและเอกชน ทั้งประเด็นการบิดเบือน หรือ hate speech ที่ต้องช่วยกันดูแลต่อไป หวังในการสร้างกลไกองค์กรวิชาชีพ วิชาการ และ ภาคประชาสังคมช่วยกันสร้างจุดที่พอดีระหว่างสิทธิเสรีภาพและความรับผิดชอบร่วมกัน ยากมากๆ แต่เราก็ต้องไม่ท้อถอยที่จะพูดและแก้ปัญหาเรื่องนี้ร่วมกันค่ะ

จับตาวาระ กสท. นัดแรก
ลุ้นใบอนุญาตดิจิตอล – ถกต่อ!กำกับเนื้อหา – ดูแลผู้บริโภคทรูหลังหมดสัมปทาน

บอร์ดกสท.ประชุมนัดแรก 6 ม.ค. 57 เตรียมออกใบอนุญาตทีวีดิจิตอลหลังประมูลส่งท้ายปี รวม 24 ใบ พร้อมถกต่อ ! ร่างประกาศฯกำกับเนื้อหามาตรา 37 หลังขยายเวลารับฟังความเห็นสาธารณะครบ 30 วัน ด้านอนุกก.คุ้มครองผู้บริโภคฯชงบอร์ดหามาตรการเพิ่มหลังทรูฯ หมดสัมปทาน อสมท. ก.ย.นี้

นางสาวสุภิญญา กลางณรงค์ กรรมการ กสทช. เปิดเผยว่า การประชุมคณะกรรมการกิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์ (กสท.) ครั้งที่ 1 ประจำปี 2557 วันจันทร์ที่ 6 ม.ค. นี้ มีหลายวาระน่าสนใจและน่าจับตา โดยเฉพาะอย่างยิ่ง การพิจารณาผลการประมูลคลื่นความถี่เพื่อให้บริการโทรทัศน์ในระบบดิจิตอล ประเภทบริการธุรกิจระดับชาติ ตามที่ได้ผู้ชนะการประมูล ทั้ง 24 ราย เมื่อวันที่ 26 – 27 ธ.ค.ที่ผ่านมา โดยวาระแรกของการหารือ กรรมการ กสท.จะนำผลการเคาะราคาประมูลมาพิจารณา หากไม่มีเรื่องร้องเรียนใดการรับรองผลน่าจะผ่านไปได้ด้วยดี แต่สิ่งสำคัญที่สังคมอยากรู้ต่อจากนี้คือ ช่องทางที่ผู้บริโภคจะสามารถรับชมทีวีดิจิตอลได้ซึ่งเป็นรายละเอียดต่อไปที่ กสท.จะต้องเร่งพิจารณาการสนับสนุนคูปองแลกกล่อง(set top box) อย่างไรก็ตามสัปดาห์นี้ตนจะสอบถามสำนักงาน ถึงความชัดเจนแผนการขยายโครงข่ายหรือ MUX ในการแพร่สัญญาณทีวีดิจิตอลครอบคลุมครัวเรือนทั้งประเทศ ทั้ง 4 รายของผู้ให้บริการโครงข่ายทีวีดิจิตอล ได้แก่ บมจ. อสมท. กองทัพบก กรมประชาสัมพันธ์ และ องค์การแพร่ภาพและกระจายเสียงแห่งประเทศไทย(ไทยพีบีเอส) เพราะจะสัมพันธ์ในการเข้าถึงพื้นที่และการแจกคูปอง ดังนั้นในช่วงแรกจะมีเพียงบางพื้นที่ที่สามารถรับชมทีวีดิจิตอลได้ ตามเงื่อนไขในประกาศ กสทช. เรื่อง หลักเกณฑ์และวิธีการอนุญาตเพิ่มเติมในส่วนการให้บริการโครงข่ายโทรทัศน์ ประเภทที่ใช้คลื่นความถี่ภาคพื้นดินในระบบดิจิตอล พ.ศ. 2556  และ ประกาศฯอื่นที่เกี่ยวข้อง

นอกจากนี้ มีวาระการพิจารณาร่างประกาศ กสทช. เรื่องหลักเกณฑ์การกำกับดูแลเนื้อหารายการในกิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์ พ.ศ. … ภายหลังการขยายระยะเวลาการรับฟังความเห็นสาธารณะเพิ่มเติม “…เนื่องจากมีจดหมายสำคัญจากคณะกรรมการปฏิรูปกฎหมาย(คปก.) ที่คัดค้านในเรื่องนี้ด้วย จึงเห็นว่า กสทช.ควรพิจารณาความเห็นจาก คปก.อย่างจริงจัง ถ้าเป็นไปได้ควรเลื่อนการพิจารณาเรื่องนี้ออกไป เพื่อสร้างความชัดเจนทางกฎหมายและทางออกว่า ถ้าไม่มีร่างประกาศฯ ตามมาตรา 37 ในเวลานี้ การกำกับเนื้อหาทางกฎหมายจะเป็นอย่างไร อยากใช้โอกาสนี้เรียกร้องถึงว่าที่ผู้รับใบอนุญาตประกอบกิจการทีวีดิจิตอลทั้ง 24 ช่อง ควรรวมตัวกัน จัดตั้งเป็นสมาคม สมาพันธ์ สภาต่างๆ ที่จะส่งเสริมการกำกับดูแลกันเองตามกรอบจรรณยาบรรณ ทั้งในระดับผู้ประกอบการ และกองบรรณาธิการช่องข่าว และยังเป็นการต่อรองกับ กสทช.ในการกำกับเนื้อหาที่ไม่ละเมิดสิทธิเสรีภาพภายใต้เกณฑ์จริยธรรม จรรณยาบรรณที่กำหนด รวมถึงการสนับสนุนการรวมตัวกันทางวิชาชีพเพื่อสร้างมิติใหม่ในการกำกับดูแล และสร้างศูนย์รับเรื่องร้องเรียนจากผู้บริโภค ตามเงื่อนไขผู้รับใบอนุญาต ส่วนตัวหวังว่า วันจันทร์ 6 ม.ค.นี้ กสท.จะทบทวนครั้งใหญ่ในการออก ร่างประกาศฯ ตามมาตรา 37 และเปลี่ยนวิธีคิดการกับดูแลให้สอดคล้องกับความเป็นจริงและยุคสมัยมากขึ้น ด้วยการเน้นการกำกับดูแลร่วม โดยให้สื่อกำกับตัวเองมากกว่ารัฐจะใช้กฎหมายเข้าไปเซ็นเซอร์ ที่ทำให้เกิดความคึกคักในกำกับดูแลของวิชาชีพ และน่าจะเป็นการตรวจสอบถ่วงดุลกัน…” สุภิญญา กล่าว

ส่วน บริษัท ทรู วิชั่นส์ จำกัด(มหาชน) จะหมดสัญญาสัมปทานกับ บริษัท อสมท. จำกัด (มหาชน)  เป็นครั้งแรกที่คณะอนุกรรมการคุ้มครองผู้บริโภคฯ เสนอแนวทางให้บอร์ด กสท. มีมติให้ส่งจดหมายถึงทรูวิชั่นส์ และ อสมท. ให้แจ้งแนวทางการดูแลผู้บริโภคหลังหมดสัมปทานหมดในปลายเดือนกันยายนปีนี้

ส่วนรายงานสถิติเรื่องร้องเรียน ของคณะอนุกรรมการคุ้มครองผู้บริโภคฯ สามารถแก้ปัญหาเรื่องร้องเรียนได้เกิน 80% ซึ่งรายละเอียดจะแถลงต่อไป…

ในการประชุม กสทช. ครั้งที่ 11/2556 วันพุธที่ 13 พ.ย. 56 กสทช.สุภิญญา กลางณรงค์ ได้ขอเปิดเผยมติและความเห็นเพื่อบันทึกในรายงานการประชุม ในวาระ 5.13 เรื่อง (ร่าง) ประกาศ กสทช. เรื่อง หลักเกณฑ์การกำกับดูแลเนื้อหารายการในกิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์ พ.ศ. … ภายหลังรับฟังความคิดเห็นสาธารณะ

Download (Comment-NBTC-11-56-5.13.pdf,PDF, Unknown)

ดาวน์โหลดกำหนดการ

Download (Year-End-2556-04-11.pdf,PDF, Unknown)

สำนักงาน กสทช.จัดการรับฟังความคิดเห็นสาธารณะต่อ (ร่าง) ประกาศ กสทช. เรื่อง หลักเกณฑ์การกำกับดูแลเนื้อหารายการในกิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์ พ.ศ. ….